Mondeling parlementaire vragen nr. 55040048C van de heer Peter De Roover, nr. 55040075C van mevrouw Cécile Cornet, nr. 55040121C van de heer Wouter Vermeersch en nr. 55040319C van mevrouw Catherine Fonck d.d. 13.12.2023

Kamer, Integraal verslag – Commissie voor de Financiën, 2022-2023, CRIV 55 COM 1234 d.d. 13.12.2023, blz. 16

De fiscale aftrek voor kinderopvang

11.000 fouten in de aangiften van de kosten voor kinderopvang

Administratieve sancties door onvolledige of onjuiste aangifte omtrent kinderopvang

De verwarring omtrent de aangifte van de kosten voor de kinderopvang

VRAAG (de heer Vermeersch)

Mevrouw de voorzitster, ik verwijs naar de schriftelijke versie van mijn vraag. Vorige week schreef De Standaard dat zo'n 11.000 ouders een administratieve sanctie dreigen te krijgen omwille van een onvolledige of onjuiste aangifte. Dit omdat ze te veel kosten voor kinderopvang op hun belastingaangifte hebben vermeld, vaak door onwetendheid over het maximale bedrag dat de fiscus toelaat, zijnde 14,40 euro per dag per kind. Hoewel de fiscus de nodige informatie bezit, vullen ze dit niet vooraf in op de fiscale fiche, waardoor ouders de totale kosten overnamen zonder rekening te houden met het maximumbedrag. Dit kan resulteren in een administratieve sanctie maar ook toekomstige aangiftes kunnen worden beïnvloed door deze overtreding. De belastingdienst belooft verbeteringen voor komende aangiftes, zoals vooraf invullen van relevante codes, maar benadrukt dat ouders nog steeds verantwoordelijk zijn voor de juistheid van de gegevens, ondanks mogelijke hulp bij het invullen. Hoe reageert de minister van Financiën op deze situatie? Het hoge aantal ouders dat mogelijk een sanctie kan krijgen, wijst onmiskenbaar op problemen met de duidelijkheid van de aangifte. Hoe wil de minister deze kwestie aanpakken? 'Voor dergelijke fouten worden in de praktijk geen boetes opgelegd', antwoordde de minister op vragen hierover in de plenaire vergadering van 23 november 2023. Heeft de minister ondertussen kunnen nagaan of er in deze specifieke casus boetes werden opgelegd? En wordt er in dat geval overwogen om boetes of belastingverhogingen te herzien voor ouders die te goeder trouw handelden maar de verkeerde bedragen hebben opgegeven? Zijn er plannen om in het aangifteproces via Tax-on-Web maxima in te bouwen, zodat het invullen van bedragen hoger dan het fiscaal toegestane simpelweg niet mogelijk is? Op die manier kunnen dergelijke situaties voorkomen worden.

VRAAG (mevrouw Fonck)

U hebt gezegd dat er geen boetes opgelegd zouden worden in geval van een onjuiste aangifte met betrekking tot de fiscale aftrek voor kinderopvang. Uw administratie verduidelijkt echter dat van de 10.894 ouders die een onjuiste aangifte ingediend hebben, er slechts 409 een boete opgelegd zullen krijgen. Bij gebrek aan een duidelijke richtlijn van de minister en de FOD varieert de rechtspraak van fiscaal kantoor tot fiscaal kantoor. Wie moeten we nu geloven? U of de woordvoerster van de FOD Financiën? Worden er richtlijnen gegeven om te voorkomen dat er ook maar één van die ouders een boete opgelegd krijgt? Dit soort geklungel kan bij de betrokken gezinnen tot veel stress leiden.

ANTWOORD (Vice-eersteminister en minister van Financiën, belast met de Coördinatie van de fraudebestrijding en de Nationale loterij)

Collega's, ik heb daarop inderdaad al gewezen. Mevrouw Fonck, ik heb ook al gezegd wat er te zeggen viel, maar ik wil wel nog een aantal zaken verduidelijken. In eerste instantie is het goed dat vele honderdduizenden gezinnen en alleenstaanden jaarlijks gebruikmaken van de fiscale aftrek voor opvangkosten. Het is immers een zorgondersteuning die men kan krijgen voor de combinatie tussen het werk- en gezinsleven. Dat is ook de reden waarom we het bedrag van de ondersteuning de voorbije periode al tweemaal hebben verhoogd. Het bedroeg 11,20 euro in het begin van de legislatuur en vandaag bedraagt het 14,40 euro per dag per kind. Dat bedrag is in tegenstelling tot het verleden geïndexeerd, dus het zal elk jaar toenemen. In de aangifte voor het aanslagjaar 2022 hebben 512.307 belastingplichtigen de belastingvermindering voor de kinderopvangkosten aangevraagd. Dat gebeurde niet enkel voor de klassieke kinderopvang, maar ook voor naschoolse activiteiten of vakantiekampen. Deze belastingvermindering is een grote hulp. De informatie in de pers moet ons er net toe aanzetten iedereen te sensibiliseren. In 10.894 van de 512.307 dossiers in 2022 is de FOD overgegaan tot een rechtzetting van de aangifte. Daarbij werd het maximumbedrag van de belastingvermindering toegekend. Voor dergelijke fouten worden er geen boetes opgelegd. Ook een effectieve verhoging van de belasting vindt niet plaats door fouten die enkel maar betrekking hebben op de aftrek voor opvangkosten. De aftrek van opvangkosten heeft immers geen impact op de aangegeven inkomsten. Wel zijn er natuurlijk gevallen waarin mijn administratie van oordeel is dat een fout met betrekking tot de aftrek van kinderopvangkosten ervoor zorgt dat een onjuiste aangifte is ingediend in de zin van artikel 444 WIB92, die meetelt voor de rangbepaling in artikel 226 van WIB92. In de pers werd de vraag gesteld waarom het maximumbedrag niet op het fiscale attest vermeld kon worden. Als een kind in de ochtend en in de namiddag in verschillende opvangvoorzieningen wordt opgevangen, kan de voorziening echter niet weten of het fiscaal toegestane maximumbedrag per dag overschreden werd. Pas wanneer de bedragen van de verschillende opvangvoorzieningen worden gecombineerd, krijgt men zicht op de manier waarop men zijn belastingaangifte moet invullen. Daarom is het ook uitermate van belang dat er zoveel mogelijk fiches tijdig en correct elektronisch ingediend worden. Die verplichting hebben we in 2021 ingevoerd om de FOD Financiën in staat te stellen om elke belastingplichtige die recht heeft op aftrek, effectief zijn of haar belastingvoordeel toe te kennen. Vanaf volgend jaar zal de FOD Financiën op basis van die ingediende fiches belastingplichtigen bijkomend assisteren bij het correct invullen van de aangifte. Daarbij wordt rekening gehouden met het maximumbedrag. Afhankelijk van de situatie waarin een belastingplichtige zich bevindt, zal hij nog moeten kiezen op welke wijze de aftrek voor de kinderopvangkosten voor hem het voordeligst is. Een automatische invulling van de aangifte was dit jaar niet mogelijk omdat veel opvangvoorzieningen en beroepsorganisaties over onvoldoende IT-capaciteit beschikken. Ze kunnen een beroep doen op de wettelijke vrijstelling voor de elektronische indiening van het dossier, een procedure die dit jaar niet opgestart werd bij gebrek aan voldoende dossiers. De FOD Financiën heeft een webinar georganiseerd over de fiches en het gebruik van de elektronische procedures. Tijdens dit webinar werd een presentatie gegeven over de nieuwe richtlijnen en over de instrumenten die ter beschikking worden gesteld om de verplichting tot elektronische indiening van attesten te vergemakkelijken. Langs Nederlandstalige kant waren er 455 organisaties aanwezig en langs Franstalige kant 371. Ik kan concluderen dat er in de pers toch wat onwaarheden werden geschreven. De FOD Financiën wil vooral verzekeren dat de aangifte correct wordt ingediend, zonder mensen daarbij te penaliseren. Vanaf volgend jaar zal het correct indienen van de aangifte nog verder worden vereenvoudigd door vooraf ingevulde codes inzake de aftrek van kinderopvang. Uiteraard is daarvoor de correcte elektronische aangifte wel vereist, waarbij zowel mijn administratie als de opvanginstellingen momenteel alles doen om dit succesvol te laten verlopen. Ik wil het evenwicht tussen werk en gezin behouden. We ijveren ervoor dat iedereen de vergoeding krijgt waarop hij recht heeft.

Wouter Vermeersch : Mijnheer de minister, bedankt voor uw verduidelijkingen. U helpt een aantal geruchten de wereld uit, maar er blijven nog een aantal fundamentele problemen. Zo slaagt de fiscus er vandaag nog altijd niet in om die gegevens van de verplichte attesten voor kinderopvang zelf te verzamelen, te verwerken en automatisch in de belastingaangifte in te voegen. Dat zou al een grote oplossing zijn voor veel problemen. Mensen moeten nu zelf aan de slag gaan en dat zorgt voor problemen. Ik weet niet, mijnheer de minister, of u zelf uw aangifte doet, wellicht niet. Het is nu zo dat men allerlei attesten toegestuurd krijgt via de post en daar staan niet altijd duidelijke instructies bij. Dat maakt het voor heel wat mensen complex en leidt tot fouten en discussies achteraf. De fiscus zou in de toekomst die gegevens zelf moeten verzamelen en verwerken. Als dat niet kan, moet het eenvoudiger worden voor de burger, voor de belastingplichtige om die gegevens te declareren. Dat zijn twee belangrijke werkpunten. Dergelijke discussies kunnen in de toekomst dan hopelijk vermeden worden.

Catherine Fonck : In tegenstelling tot u heeft de woordvoerder van de FOD Financiën bevestigd dat er wel degelijk gezinnen zullen worden gesanctioneerd, met boetes die variëren van 50 tot 1.250 euro. Het zou gaan over 409 gezinnen op ongeveer 11.000, maar in de plenaire vergadering had u zich ertoe verbonden dat er geen enkele boete zou worden opgelegd. Als er sprake is van administratieve vergissingen moeten alle gezinnen op dezelfde manier worden behandeld. U moet richtlijnen in dat verband uitvaardigen.

Peter De Roover : Mijnheer de voorzitter, mijnheer de minister, ik kom net uit de commissie voor Grondwet en Institutionele Vernieuwing en heb mijn vraag daardoor niet kunnen stellen. Ze zal echter zeker in het verlengde hebben gelegen van de vragen van de andere vraagstellers. Ik heb ook uw antwoord niet kunnen beluisteren en kan dus ook daarop geen commentaar geven. Ik weet echter wel dat wij op u rekenen, om ervoor te zorgen – misschien zal u dat nog vermelden in de repliek die u nog zal geven op de repliek van mevrouw Fonck – dat dergelijke pijnlijke zaken niet gebeuren. Wij zullen niet over een toeslagenaffaire zoals in Nederland spreken, want die grootteorde heeft het dossier gelukkig niet gehad. De gebeurtenis in Nederland moet ons echter wel wakker houden voor het feit dat een overheid soms ook behoorlijk lang in de fout kan gaan, met alle concrete gevolgen vandien. Ik herhaal dat ik niet beweer dat zulks hier het geval is geweest. Uw eerste verklaringen waren op dat vlak geruststellend. Ik mag hopen dat u die koers in dat concrete dossier tot een goed einde kan brengen.

Minister Vincent Van Peteghem: Mijnheer de voorzitter, ik wil gewoon nog het volgende rechtzetten. Mevrouw Fonck, ik heb dit trouwens daarnet in mijn toelichting ook meegegeven. Ten eerste, iemand die enkel en alleen een fout heeft gemaakt op de code van de kinderopvang, zal nooit een boete hebben gekregen. Het is altijd de combinatie met andere fouten die ervoor zorgt dat iemand eventueel wel in die situatie kan terechtkomen. Hij of zij heeft daarbij ook in andere elementen een aantal zaken aangegeven die niet correct zijn, waardoor hij of zij boven een bepaald bedrag uitkomt. Eenmaal iemand boven een bepaald bedrag uitkomt, is het inderdaad mogelijk dat op basis van de vastgestelde afwijking een extra bedrag wordt gevraagd. Op dat vlak is een juiste aangifte dus belangrijk, zoals ik daarnet ook heb vermeld in mijn verwijzing naar artikel 226 in het wetboek. Ten tweede, het is belangrijk dat de overheid haar burgers helpt de belastingaangifte correct te doen. Wanneer wij vaststellen dat op basis van de cijfers en van de input die wij krijgen via fiches, de aangifte niet correct is, is het niet meer dan logisch dat wij helpen en ervoor zorgen dat de betrokkenen de correcte cijfers invullen. Dat geldt zowel voor de ene als voor de andere kant. De aangifte moet correct worden ingevuld. Voor alle duidelijkheid geef ik mee dat ik, toen ik de belastingbrief voor de eerste keer zelf moest invullen, hem ook fout heb ingevuld. Daarover ben ik heel eerlijk tegenover u. Achteraf heb ik van de belastingen een brief gekregen met de waarschuwing dat ik een code verkeerd had ingevuld. Ik heb dat bekeken en de aangifte alsnog volledig correct ingevuld. Dat is ook de taak van de overheid. Ze moet ervoor zorgen dat het er de volgende keer geen 10.000 meer zijn, maar weer veel minder, omdat ze weten hoe het systeem in elkaar zit. Ook dat is een deel van het werk dat we zullen moeten doen. Dat is exact wat er hier gebeurt. Die mensen zijn daar allemaal op gewezen, dat de informatie die wij hebben niet in overeenstemming is met wat men heeft ingevuld op de aangifte op dat punt.

Catherine Fonck : Het invullen van de belastingaangifte is een complexe aangelegenheid. Er zijn honderden codes. Als de FOD geen sanctie oplegt aan de belastingplichtige die zich vergist maar te goeder trouw handelt, is alles een kwestie van interpretatie. Wanneer men geen specialist is, is het mogelijk dat men steeds weer dezelfde fout maakt. Ik hoop dat de richtlijnen duidelijk zullen zijn.