Vraag nr. 1 van Mevrouw volksvertegenwoordiger Leentje Grillaert van 19 februari 2025
Kamer, Schriftelijke vragen, 2024-2025, QRVA 56 8, d.d. 27.03.2025, blz. 61-63
De gegevens op het bankuittreksel
VRAAG van Leentje Grillaert (cd)
Rekeninguittreksels zijn een belangrijke informatiebron, ook voor verenigingen die lidgelden innen. Tot 2024 vermeldden de bankuittreksels het bedrag, de naam en het adres van de persoon die de storting uitvoerde. Dit is niet meer het geval.
Een aantal verenigingen die lidgelden ontvangen, weten op die manier niet meer waar hun leden wonen, wat nadelig kan zijn voor de communicatie die verstuurd moet worden per post.
1. Waarom hebben banken beslist om cruciale gegevens, zoals adres en naam, niet langer op het bankuittreksel te laten verschijnen? Is er een wettelijke verplichting, bijv. krachtens de algemene verordening gegevensbescherming, om deze informatie weg te laten?
2. Op welke manier zouden verenigingen deze gegevens alsnog kunnen bekomen?
ANTWOORD van de vice-eersteminister en minister van Financiën en Pensioenen, belast met de Nationale Loterij en de Federale Culturele Instellingen
1. De Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) is een transversale regelgeving inzake de manier waarop instellingen persoonsgegevens mogen verwerken. Artikel 5 bevat de basisprincipes waaraan de verwerking van persoonsgegevens moet beantwoorden. Het is tevens belangrijk om te onderlijnen dat de regelgeving voorziet in een risico gebaseerde benadering. Instellingen moeten het niveau van risico van hun gegevensverwerkingsactiviteiten zelf evalueren en de beschermende maatregelen implementeren/ aanpassen indien nodig.
In het kader van het betaalverkeer, bepaalt artikel VII. 19 WER (omzetting van artikel 49 Tweede Betaalrichtlijn) dat de bank van de begunstigde een referentie moet verstrekken of ter beschikking stellen aan de hand waarvan de begunstigde kan uitmaken om welke betalingstransacties en, in voorkomend geval, om welke betaler het gaat en alle bij de betalingstransactie gevoegde informatie. Dit voorziet de banken van een geldige grondslag (wettelijke verplichting) om bepaalde gegevens mee te sturen aan de begunstigde conform artikel 6 AVG.
Echter, overheen de jaren hebben banken verschillende klachten van klanten ontvangen waardoor de banken in kwestie van oordeel waren dat dit moest worden herbekeken. Na interne bankeigen analyses bleek dat adresgegevens niet in alle gevallen noodzakelijk zijn om een betalingstransactie of betaler te identificeren. Bijgevolg, en om ook in lijn te zijn met het principe van minimale gegevensverwerking (artikel 5 AVG), hebben de desbetreffende banken besloten om het adres niet langer automatisch te verstrekken aan de begunstigde.
Dit is dus de reden waarom het adres van de opdrachtgever niet meer standaard bij elke transactie aan de begunstigde wordt meegestuurd maar enkel in die gevallen waarbij de adresgegevens essentieel zijn voor de identificatie van de opdrachtgever. Op vandaag delen de desbetreffende banken van de begunstigde wel nog de naam van de opdrachtgever mee aan haar begunstigde.
Samengevat, is er geen "wettelijke bepaling" die as such de verwerking van deze gegevens verbiedt. Wel kijkt iedere bank naast de AVG ook naar de maatschappelijke evoluties en marktevoluties voor het bepalen van de bankeigen risico gebaseerde benadering, de noodzakelijkheid van de verwerking en de evaluatie van haar gegevensverwerkingsactiviteiten.
2. Verenigingen kunnen het adres nog bekomen door aan de giftgever te vragen om zijn adres te vermelden in de mededeling van de overschrijvingsopdracht. Dit zal vervolgens via het bankuittreksel worden overgemaakt aan de vereniging.
Hiernaast zijn er ook oplossingen los van de betaalketting die kunnen worden overwogen:
- vraag naar adres door vereniging tijdens interactie met de giftgever;
- liefdadigheidsorganisaties kunnen bij de fiscale administratie bepleiten dat fiscus een aangifte van gift aanvaardt mits de belastingplichtige verklaart dat hij bewijs (= dagafschrift van overschrijving) kan voorleggen op eerste verzoek;
- we vernemen dat verenigingen sinds kort ook verplicht zijn om het rijksregisternummer van de giftgever te verzamelen (art. 66 en volgende van de wet van 28 december 2023 houdende diverse bepalingen). We gaan ervan uit dat verenigingen dus een procedure zullen opzetten om dit te bekomen. Het lijkt ons opportuun om meteen het opvragen van het adres mee te nemen in deze procedure;
- enz.