Circulaire nr. 11/2009 d.d. 18.08.2009

(Circulaire AFZ 10/2009)

VERKORTE VERSIE

1. Programmadecreet inzake de Waalse fiscaliteit van 18 december 2008;

2. Decreet betreffende de inwerkingtreding van de artikelen 1 tot 6 van het programmadecreet inzake de Waalse fiscaliteit van 18 december 2008;

Registratierechten - Tariefvermindering

Successierechten – Vrijstelling

Bijlage 1 (18.12.2008 - Programmadecreet inzake de Waalse fiscaliteit)

Bijlage 2 (30.04.2009 - Decreet betreffende de inwerkingtreding van de artikelen 1 tot 6 van het programmadecreet inzake de Waalse fiscaliteit van 18 december 2008)

Bijlage 3 (Gecoördineerde teksten Wl.W.reg. / Wl.W.Succ.)

FOD Financiën, 18.08.2009
Administratie van Fiscale Zaken – Patrimoniale Documentatie

In het Belgisch Staatsblad werden bekendgemaakt:

• in de editie van 30 december 2008, het programmadecreet inzake de Waalse fiscaliteit van 18 december 2008;
• in de tweede editie van 20 mei 2009, het decreet van 30 april 2009 tot bepaling van de inwerkingtreding van de artikelen 1 tot 6 van het programmadecreet inzake Waalse fiscaliteit van 18 december 2008.

De artikelen 1 tot 5 van het decreet van 18 december 2008 wijzigen achtereenvolgens de artikelen 44, 53, 57, 87 en 209 W. Reg. W.; artikel 15 van het decreet wijzigt artikel 21 W. Succ. W. en artikel 16 van het decreet voegt een artikel 67bis in hetzelfde wetboek in.

Artikel 6 van het decreet van 18 december 2008, zoals gewijzigd bij het decreet van 30 april 2009 regelt de inwerkingtreding van hoofdstuk I (bevattende de artikelen 1 tot 6) van het decreet van 18 december 2008. Tenslotte bevat artikel 17 van het decreet van 18 december 2008 enerzijds de regeling van de inwerkingtreding van hoofdstuk IV van dat decreet (bevattende de artikelen 15 tot 17) en anderzijds een maatregel op het vlak van teruggave van successierechten.

In deze verkorte versie van de in het Frans gestelde volledige circulaire, wordt de commentaar betreffende de wijzigingen op het vlak van de Waalse registratierechten overgenomen omdat Nederlandstalige ambtenaren in het Vlaams en Brussels Gewest deze bepalingen in voorkomend geval (zie de lokalisatiecriteria in artikel 5 van de Bijzondere Financieringswet van 1989) zullen moeten toepassen. Vermits hetzelfde niet geldt voor de wijzigingen aan het W. Succ. W., wordt de commentaar betreffende die wijzigingen in deze verkorte versie niet overgenomen.

1. Wijzigingen aan het W. Reg. W.

1.1. Recht van overdracht ten bezwarende titel (art. 44 en v.)

Zoals in de memorie van toelichting wordt vermeld, brengen de wijzigingen aan de artikelen 44, 53 en 57 W. Reg. W. mee dat het evenredig recht respectievelijk van 12,50 % op 10 % (art. 44 W. Reg. W.) en van 6 % op 5 % (art. 53 en 57 W. Reg. W.) wordt gebracht wanneer de verkrijger van het onroerend goed voor die verkrijging een hypothecaire lening heeft afgesloten bij "la Société wallonne du Crédit social" (Waalse Maatschappij voor Sociaal Krediet) of de "Guichets du Crédit social" (Sociale Kredietloketten) overeenkomstig het Besluit van de Waalse regering van 20 december 2007 houdende het reglement van de hypothecaire leningen van de "Société wallonne de Crédit social" (Waalse Maatschappij voor Sociaal Krediet) en de "Guichets du Crédit social" (Sociale Kredietloketten), of bij "le Fonds du Logement des Familles nombreuses de Wallonie" (Woningfonds van de Kroostrijke Gezinnen van Wallonië)(1).

----------

(1) Om het lezen van het vervolg van de commentaar te vergemakkelijken wordt hierna in deze context gesproken van " hypothecaire sociale Waalse lening of krediet".

1.2. Registratierechten op hypotheekvestigingen (art. 87 e.v.)

Zoals aangegeven in de memorie van toelichting, brengt de wijziging van artikel 87 van het Wetboek der registratie-, hypotheek en griffierechten mee dat het registratierecht geheven "op de vestiging van een hypotheek op een onroerend goed naar aanleiding van een hypothecair krediet of lening ter financiering van energiebezuinigingswerken of van de installatie van hernieuwbare energiebronnen" gebracht wordt van 1 % naar 0 %, indien die lening verstrekt wordt door Société wallonne de Crédit social" (Waalse Maatschappij voor Sociaal Krediet) en de "Guichets du Crédit social" (Sociale Kredietloketten), of toegekend door het "Fonds du Logement des Familles nombreuses de Wallonie" (Woningfonds van de Kroostrijke Gezinnen van Wallonië) overeenkomstig het besluit van de Waalse Regering van 25 februari 1999 betreffende de hypothecaire leningen en de huurtegemoetkoming van het "Fonds du Logement des Familles nombreuses de Wallonie" (Woningfonds van de Kroostrijke Gezinnen van Wallonië)".

Merk het verschil op met de artikelen 44, 53 en 57 W. Reg. W. Om het tarief van 0 % te genieten (zodat er geregistreerd wordt tegen betaling van het algemeen vast recht) moet de in artikel 87 W. Reg. W. bedoelde verrichting tot zekerheid strekken van een "Eco-lening", dit wil zeggen dat het moet gaan om een hypothecaire kredietopening of een hypothecaire lening met het oog op het uitvoeren van energiebesparingswerken of het installeren van hernieuwbare energiebronnen (uittreksel uit de verantwoording bij het betreffende amendement nr. 1) en niet om kredieten of leningen die door de Waalse overheid om sociale redenen worden begunstigd.

1.3. Voorwaarden die moeten voldaan zijn om de verminderde rechten te genieten

Vermits de tarieven van 10 %, 5 % en 0 % verminderde tarieven zijn, moet diegene die er aanspraak op maakt, aantonen dat hij er recht op heeft. In dit verband kunnen zich a priori drie situaties voordoen:

• ofwel, wat normaal altijd het geval zou moeten zijn, bevestigt de notaris in de notariële akte dat de verkrijger een hypothecaire sociale Waalse lening of krediet geniet (of een Eco-lening in geval van artikel 87), zodat de akte geregistreerd wordt tegen het verlaagd tarief;
• ofwel preciseert de notariële akte dat niet, maar de toepassing van het voordeeltarief wordt buiten de akte gevraagd of, uit de akte of uit de context blijkt dat het verlaagd recht van toepassing kan zijn. In dat geval zal aan de notaris een aanvullende verklaring gevraagd worden vooraleer de akte aan het verminderd recht te registreren;
• ofwel gaat het om een onderhandse akte (wat niet denkbaar is in het kader van artikel 87) en dan zal voordat er geregistreerd wordt tegen het verlaagd tarief in alle gevallen overlegging van een attest gevraagd worden van de instelling die het krediet of de lening heeft toegestaan. Het attest is niet verplicht te registreren. Bij gebreke van het attest - wat waarschijnlijk meestal het geval zal zijn - kan het verlaagd tarief nog bekomen worden onder de vorm van een teruggave (zie artikel 209, eerste lid, 6°, nieuw; hierna onder nr. 1.4.).

1.4. Nieuwe bepaling inzake teruggave

Wat de nieuwe in artikel 209 W. Reg. W. ingevoegde bepaling betreft, wordt in de memorie van toelichting gesteld dat "het mogelijk is dat de titel van de koper (de verkoopcompromis opgesteld in de vorm van een onderhandse akte) reeds geregistreerd is vóór de registratie van de notariële akte van verkoop en van die van de hypothecaire lening die recht geeft op de bedoelde tariefvermindering.".

"Vermits enerzijds het eerst bedoelde document geregistreerd wordt tegen 12,5 % of 6 % bij gebreke van een hypothecaire lening op dat moment en anderzijds nà de registratie van dat eerste document vorenbedoelde hypothecaire lening toch nog recht geeft op het verlaagd tarief van 10 % of van 5 %, past het om een specifieke oorzaak van teruggave voor dit geval te voorzien, teneinde betwistingen te vermijden over het al of niet vallen van deze situatie onder een reeds voorziene mogelijkheid van teruggave - zoals artikel 209, eerste lid, 1° W. reg. W. –".

"De toevoeging van een 6° aan artikel 209, eerste lid W. Reg. W. heeft dus tot doel te voorzien in een teruggavemogelijkheid van de teveel geheven rechten uit hoofde van een rechtshandeling die geregistreerd wordt vooraleer op die rechtshandeling het in de artikelen 44, 53 of 57 bepaalde verminderde tarief van 10 % of van 5 % kan toegepast worden. Vermits het recht op het verminderd tarief ontstaat door het sluiten van de hypothecaire lening, is deze teruggavemogelijkheid afhankelijk gesteld van een verzoek daartoe te stellen aan de voet van de akte van de hypothecaire lening die het recht op het verminderd tarief op de verkoopakte van het onroerend goed doet ontstaan. Het verzoek moet worden ondertekend door de koper en de instrumenterende notaris vóór de registratie van de hypothecaire lening; het verzoek moet de naam vermelden van de rechthebbende op de teruggave en, in voorkomend geval, het rekeningnummer waarop de terug te geven rechten kunnen worden gestort".

De aandacht wordt erop gevestigd dat de bepaling slechts in één manier om de teruggave te vragen voorziet: "een door de koper en de instrumenterende notaris ondertekend verzoek tot teruggave gesteld aan de voet van de akte van hypothecaire lening die aanleiding geeft tot de vermindering van de rechten op de verkoopakte van het onroerend goed waarop de hypotheek wordt gevestigd". Dat mag geen probleem vormen gezien in de beschouwde hypothese de akte van hypotheekvestiging van de vermindering van het tarief tot 0 % geniet, samen met de vermindering van het tarief voor de overdrachten ten bezwarende titel.

2. Wetboek der successierechten

Voor de commentaar bij de wijzigingen aan het W. Succ. W. wordt verwezen naar de originele Franstalige versie van deze circulaire.

Het betreft hier enerzijds (art. 21 W. Succ. W.) om een – voorlopige tijdelijke – uitbreiding van de mogelijkheden om bepaalde onlichamelijke roerende goederen te schatten, en anderzijds (art. 67bis W. Succ. W.) om de waarde van bepaalde geschonken goederen buiten het belastbare actief van de nalatenschap te houden.

3.Inwerkingtreding

De artikelen 6 en 17 regelen de inwerkingtreding van de bepalingen met betrekking tot respectievelijk het W. Reg. W en het W. Succ. W.

3.1. Bepalingen betreffende de registratierechten.

Door een tweede lid toe te voegen aan artikel 6 van het voormelde decreet van 18 december 2008 heeft de Waalse decreetgever alle bepalingen in het decreet die de registratierechten betreffen in werking laten treden op 1 januari 2009. Dat houdt, overeenkomstig de wil van de Waalse regering, onder meer in dat die bepalingen van toepassing zijn op authentieke akten die verleden worden vanaf 1 januari 2009, ook al betreffen ze een overeenkomst die is vastgesteld bij een onderhandse akte dagtekenend van vóór die datum.

De latere invoeging van bedoeld tweede lid in artikel 6 van het decreet kan aanleiding geven tot de toepasselijkheid van artikel 208 W. Reg., met name wanneer op overeenkomsten die vóór 1 januari 2009 werden gesloten – en die dus in principe onder het oude tarief vielen ingevolge de algemene regels inzake de toepassing in de tijd van nieuwe regelgeving – de registratierechten tegen het oude tarief werden geheven.

3.2. Bepalingen betreffende de successierechten.

Voor de commentaar bij de inwerkingtreding van de wijzigingen aan het W. Succ. W. wordt verwezen naar de originele Franstalige versie van deze circulaire.

Interne ref.: AFZ : dossier nr. 426 / PatDoc: E.E./ L 188