Circulaire nr. 14/2014 d.d. 19.11.2014

(Circulaire BEO nr. 8/2014)

Vlaams Gewest - Registratierechten - Art 159, 1° - Vrijstelling i.g.v. aanduiding van lastgever - Wijziging voorwaarden

FEDERALE OVERHEIDSDIENST FINANCIEN
Beleidsexpertise en -ondersteuning

Dienst reglementering

4^de dienst – 2^de directie

Dossier nr. 510

PATRIMONIUMDOCUMENTATIE
Operationele Expertise Ondersteuning

Dienst VI

Dossier nr. E.E./L. 257

2 bijlagen

In het Belgisch Staatsblad van 31 december 2013 werd het decreet van 20 december 2013, "houdende bepalingen tot begeleiding van de begroting 2014", bekendgemaakt.

In deze circulaire wordt een eerste commentaar gegeven bij de wijzigingen die door het onderhavig decreet worden aangebracht aan artikel 159, 1° van het Wetboek der registratie-, hypotheek- en griffierechten, zoals dat geldt in het Vlaamse Gewest⁽¹⁾. Bijlage 1 bevat de tekst van het decreet. In bijlage 2 gaat de geconsolideerde tekst van artikel 159, 1°, W. Reg. VL.

De wijziging van artikel 159, 1°, W. Reg. VL. is in werking getreden op 1 januari 2014.

(zie punt 3 van de commentaar).

Voor een gemakkelijker begrip van wat volgt, worden in onderstaande tabel de oude en de nieuwe tekst tegenover elkaar gesteld.

Deze wordt in de memorie van toelichting bij het ontwerp van decreet als volgt geduid:

“Volgens het artikel 159, 1°, van het Wetboek der Registratie-, Hypotheek- en Griffierechten (W. Reg.) zijn aanwijzingen van lastgever, in de praktijk aangeduid als commandverklaring, enkel aan het algemeen vast recht onderhevig, op voorwaarde dat:

a) het vermogen om een lastgever aan te wijzen in de akte van toewijzing of van verkoop werd voorbehouden;

b) dat de aanwijzing gedaan is bij een authentieke akte;

c) dat deze betekend is aan de ontvanger der registratie of ter registratie werd aangeboden ten laatste op de vijfde werkdag na de dag van de toewijzing of van het verkoopcontract.

Als één van deze voorwaarden niet is vervuld, wordt de aanwijzing van lastgever voor de toepassing van het wetboek als een wederverkoop beschouwd, en deze verkoop wordt dan aan het evenredig registratierecht voor overdrachten onder bezwarende titel van onroerende goederen onderworpen.

Er zijn wel afwijkingen voorzien voor toewijzingen die krachtens de wet worden gedaan onder de opschortende voorwaarde van ontstentenis van hoger bod en voor toewijzingen ten gevolge van hoger bod op vrijwillige vervreemding van onroerende goederen. In die twee gevallen kan de aanwijzing van lastgever gedaan worden vóór de notaris die de toewijzing gedaan heeft of hem worden betekend ten laatste de vijfde werkdag na die waarop de wettelijke termijn om hoger bod te doen verstrijkt of na die van de toewijzing. In tegenstelling tot wat geldt voor gewone verkopen is het dus niet de ontvanger, maar wel de betrokken notaris die voor de toepassing van het artikel 159, 1°, binnen de termijn van vijf werkdagen op de hoogte moet gebracht worden van de commandverklaring.

Meteen valt op dat voor de gewone verkopen aanzienlijk strengere voorwaarden gelden.

De formele vereiste dat de aanwijzing van lastgever bij authentieke akte moet worden gedaan, zelfs al zou er voor de eigenlijke verkoop enkel een onderhandse akte zijn opgemaakt, wordt doorgaans als (te) streng⁽³⁾ ervaren (cf. F. Werdefroy, Registratierechten 2010-2011, nr. 835).

Vervolgens moet deze commandverklaring aan de ontvanger van de registratie worden betekend of ter registratie worden aangeboden uiterlijk op de vijfde werkdag die volgt op de datum van de toewijzing of van de aankoop. De ratio van deze afwijkende korte registratietermijn is niet meteen duidelijk, de (verplichte) authentieke akte levert op zich reeds een vaste datum aan de aanwijzing van lastgever.

De Algemene Administratie van de Patrimoniumdocumentatie (AAPD) streeft momenteel naar een vereenvoudiging van de formaliteiten die moeten vervuld worden naar aanleiding van een onroerende transactie. Zo zal een notaris weldra een elektronische uitgifte of expeditie van een notariële akte ter registratie kunnen aanbieden bij het registratiekantoor. Datzelfde elektronisch document zal aangewend worden voor de hypothecaire formaliteiten. Om de afhandeling van de mutatie te versnellen en te vereenvoudigen zullen de termijnen van de registratie en deze van de aanbieding op het hypotheekkantoor worden gelijkgesteld. Die termijn zal voor beide formaliteiten op vijftien dagen worden gezet, wat overeenstemt met de huidige registratietermijn voor notariële akten.

Het Vlaamse Gewest wil deze administratieve vereenvoudiging faciliteren. De elektronische gegevensuitwisseling is immers een belangrijke stap voorwaarts in het kader van de overname van de dienst van de geregionaliseerde registratie- en successierechten vanaf 1 januari 2015. Daarom is het aangewezen:

• de verkorte registratietermijn van vijf werkdagen voor de aanwijzingen van lastgever na een gewone verkoop te vervangen door een verplichting om de authentieke akte houdende de aanwijzing van lastgever te verlijden binnen de vijf werkdagen,

• en de registratietermijn voor deze akte gelijk te stellen met de gewone uniforme termijn van vijftien dagen.

Op die manier worden afwijkingen, waar ogenschijnlijk de ratio van ontbreekt, zoveel als mogelijk vermeden en kan de werkwijze worden geüniformiseerd.

Indien de voorwaarden van artikel 159, 1°, W.Reg., vervuld zijn wordt de aanwijzing van lastgever (ook ‘commandverklaring’ genoemd) geregistreerd aan het algemeen vast recht. (...).

(...).”

Krachtens artikel 61 van het decreet treden de wijzigingen van artikel 159, 1°, W. Reg. VL. in werking op 1 januari 2014.

Vermits het hier gaat om een wijziging van een grondvoorwaarde om een vrijstelling te genieten, geldt de nieuwe bepaling voor toewijzingen of overeenkomsten die dateren van na 31 december 2013.

NAMENS DE MINISTER:

De Directeur van de stafdienst

Chris DELAERE

----------

[↑⁽¹⁾Dit wetboek hierna aangeduid als W. Reg. VL.

↑⁽²⁾De tekstgedeelten tussen rechte haken staan niet in het originele document van het Vlaams Parlement, maar werden om duidelijkheidsredenen ingevoegd.

↑⁽³⁾Merk op dat deze “ (te) strenge” formele vereiste onveranderd blijft bestaan.

↑⁽⁴⁾Zievoetnoot 2.]

20 DECEMBER 2013. - Decreet houdende bepalingen tot begeleiding van de begroting 2014

...

HOOFDSTUK 2. - Fiscaliteit

Afdeling 1. - Registratierechten - Commandverklaring

Art. 2. In artikel 159, 1°, van het Wetboek der Registratie-, Hypotheek- en Griffierechten, vervangen bij de wet van 23 december 1958 en gewijzigd bij de wet van 5 juli 1963, de wet van 10 oktober 1967 en het decreet van 23 november 2007, worden de volgende wijzigingen aangebracht :

1° de zinsnede "b) dat de aanwijzing bij authentieke akte geschied is;" wordt vervangen door de zinsnede "b) dat de aanwijzing bij authentieke akte geschied is uiterlijk op de vijfde werkdag na de dag van de toewijzing of van het contract.";

2° de zinsnede "c) dat zij bij exploot van gerechtsdeurwaarder aan de ontvanger der registratie betekend wordt of dat de akte ter formaliteit aangeboden wordt uiterlijk op de vijfde werkdag na de dag van de toewijzing of van het contract." wordt opgeheven.

…

HOOFDSTUK 18. - Slotbepalingen

Art. 61. Dit decreet treedt in werking op 1 januari 2014, met uitzondering van:

- artikel 3, … (niet relevant);

- artikel 21, ... (niet relevant).

Brussel, 20 december 2013.

... (volgen de handtekeningen van de betrokken Ministers)

Geconsolideerde tekst van artikel 159, 1° W. Reg. VL.

Artikel 159

Worden van het evenredig recht vrijgesteld en aan het algemeen vast recht onderworpen:

1° de aanwijzing van lastgever, op voorwaarde :

a) dat het vermogen om een lastgever aan te wijzen in de akte van toewijzing of koop voorbehouden is;

b) dat de aanwijzing bij authentieke akte geschied is uiterlijk op de vijfde werkdag na de dag van de toewijzing of van het contract;

[...]

Bij niet-voldoening aan deze voorwaarden wordt de aanwijzing van lastgever voor de toepassing van dit Wetboek als wederverkoop beschouwd.

Met afwijking van het vorenstaande :

a) moet de aanwijzing van lastgever, bij toewijzingen die wettelijk gedaan zijn onder de schorsende voorwaarde van ontstentenis van opbod, om van het evenredig recht vrijgesteld te zijn, gedaan worden vóór de notaris die de toewijzing gedaan heeft of hem betekend worden uiterlijk op de vijfde werkdag na die waarop de wettelijke termijn voor opbod verstrijkt;

b) moet de aanwijzing van lastgever, in geval van toewijzing ten gevolge van hoger bod op vrijwillige vervreemding van onroerende goederen, om van het evenredig recht vrijgesteld te zijn, gedaan worden vóór de notaris die de toewijzing heeft gedaan of hem betekend worden uiterlijk op de vijfde werkdag na de dag van de toewijzing.

In die gevallen wordt de aanwijzing ingeschreven of vermeld onderaan op het proces-verbaal van toewijzing, zonder dat zij aan de ontvanger der registratie behoeft te worden betekend;

(...)