Circulaire nr. Ci.D.19/444.905 van 10.06.1993

CIRC 10.06.93/1

Bull. nr. 729, pag. 1824

AFZONDERLIJK BELASTBAAR INKOMEN
Kapitaal en afkoopwaarde

FISCALE EN FINANCIELE BEPALINGEN 1992
Afkoopwaarde
Afzonderlijke aanslag
Fictieve omzettingsrente
Kapitaal
Levensverzekering

KAPITAAL
Afzonderlijk belastbaar kapitaal
Omzetting in fictieve rente.

LEVENSVERZEKERING
Afkoopwaarde
Kapitaal

14e aflevering FISCALE EN FINANCIELE BEPALINGEN 1992

Commentaar op de art. 14, 15, 3° en 40, W. 28.07.1992, houdende fiscale en financiële bepalingen (nieuw aanslagstelsel van bepaalde kapitalen, vergoedingen en afkoopwaarden : afzonderlijke belasting tegen de aanslagvoet van 16,5 % of in de vorm van een fictieve in de tijd beperkte omzettingsrente).

INHOUDSTABEL I. WETTEKSTEN I/821 II. ALGEMENE DRAAGWIJDTE I/825 III. AFZONDERLIJKE BELASTING VAN KAPITALEN EN AFKOOPWAARDEN VAN INDIVIDUELE LEVENSVERZEKERINGSCONTRACTEN A. Bedoelde kapitalen en afkoopwaarden I/829 B. Aanslagstelsel I/833 IV. KAPITALEN EN AFKOOPWAARDEN DIE ONDER DE VORM VAN EEN FICTIEVE OMZETTINGSRENTE BELASTBAAR ZIJN A. Bedoelde kapitalen en afkoopwaarden I/834 B. Aanslagstelsel I/836 C. Beperking van de belastingheffing in de tijd I/837 D. Inwerkingtreding I/840 V. VOORBEELDEN Voorbeeld 1 I/841 Voorbeeld 2 I/842 Voorbeeld 3 I/843 Voorbeeld 4 I/844 Voorbeeld 5 I/845 Voorbeeld 6 I/846 Bijlage : Gecoördineerde tekst van de art. 169 en 171, WIB 92 (zoals gewijzigd door de W. 28.07.1992).

I. WETTEKSTEN

W. 28.07.1992

Art. 14

I/821

In artikel 169 van hetzelfde Wetboek (WIB 92), worden de volgende wijzigingen aangebracht :

1°

in § 1, eerste lid, worden de woorden "van levensverzekeringscontracten als vermeld in artikel 81, 1° en 2°" vervangen door de woorden "ofwel van levensverzekeringscontracten als vermeld in artikel 81, 1°, en tot het bedrag dat dient voor de wedersamenstelling of het waarborgen van een hypothecaire lening, ofwel van levensverzekeringscontracten als vermeld in artikel 81, 2°";

2°	paragraaf 2 wordt als volgt vervangen :

"§ 2. De omzettingsrente wordt voor elk belastbaar tijdperk gezamenlijk met de andere inkomsten belast vanaf de dag waarop het kapitaal of de afkoopwaarde is betaald of toegekend :

a)	wanneer de omzettingsrente overeenkomstig de bepalingen van § 1, 5 % bedraagt, gedurende 10 opeenvolgende belastbare tijdperken of tot het belastbare tijdperk waarin de verkrijger is overleden wanneer die gebeurtenis plaatsvindt vóór het verstrijken van die periode van 10 belastbare tijdperken;

wanneer die omzettingsrente overeenkomstig dezelfde bepalingen minder dan 5 % bedraagt, gedurende 13 opeenvolgende belastbare tijdperken of tot het belastbare tijdperk waarin de verkrijger is overleden wanneer die gebeurtenis plaatsvindt vóór het verstrijken van die periode van 13 belastbare tijdperken".

Art. 15

I/822

In artikel 171 van hetzelfde Wetboek, worden de volgende wijzigingen aangebracht :

1°

.....

2°

.....

3°	in het 4° wordt een fbis ingevoegd, luidende als volgt :

"fbis) kapitalen die worden vereffend bij het normaal verstrijken van het contract of bij overlijden van de verzekerde en afkoopwaarden die worden vereffend in een der 5 jaren die aan het normaal verstrijken van het contract voorafgaan, en voor zover die kapitalen en afkoopwaarden worden uitgekeerd uit hoofde van levensverzekeringscontracten als vermeld in artikel 81, 1°, en tot het bedrag dat niet dient voor de wedersamenstelling of het waarborgen van een hypothecaire lening".

Art. 40

I/823

Artikel 515 van hetzelfde Wetboek, waarvan de huidige tekst § 1 zal vormen, wordt aangevuld met een § 2, luidend als volgt :

"§ 2. De omzettingsrente van de in artikel 171, 4°, fbis, vermelde kapitalen en afkoopwaarden die vóór 1 augustus 1992 zijn betaald of toegekend, wordt gezamenlijk met de andere inkomsten van de verkrijger belast vanaf het belastbare tijdperk waarin het bedrag dat die rente vormt, is betaald of toegekend :

wanneer de omzettingsrente overeenkomstig de bepalingen van artikel 169, § 1, 5 % bedraagt, gedurende 10 opeenvolgende belastbare tijdperken of tot het belastbare tijdperk waarin de verkrijger is overleden wanneer die gebeurtenis plaatsvindt vóór het verstrijken van die periode van 10 belastbare tijdperken;

Art. 47

(zoals gewijzigd door artikel 37, W. 28.12.1992)

I/824

....

§ 2. De artikelen ..., 14, 2°, ... en 40 treden in werking met ingang van het aanslagjaar 1993.

....

§ 3. De artikelen 14, 1°, en 15, 3°, zijn van toepassing op de kapitalen en afkoopwaarden die worden vereffend met ingang van 1 augustus 1992.

II. ALGEMENE DRAAGWIJDTE

I/825

Vóór de publikatie van de W. 28.07.1992 houdende fiscale en financiële bepalingen, werden de belastbare kapitalen en afkoopwaarden van individuele levensverzekeringscontracten belast als omzettingsrente, wanneer het kapitalen betrof die werden vereffend bij het normaal verstrijken van het contract of het overlijden van de verzekerde of afkoopwaarden die werden vereffend in één der vijf jaren die het normaal verstrijken van het contract voorafgingen.

Die omzettingsrente was vastgesteld op een percentage dat schommelde van 1 tot 5 % naargelang de leeftijd van de verkrijger op het ogenblik van de vereffening en werd jaarlijks tot het jaar waarin de verkrijger overlijdt gezamenlijk met de andere beroepsinkomsten belast.

I/826

De W. 28.07.1992 heeft een art. 171, 4°, fbis, WIB 92 ingevoerd dat dit stelsel van omzetting in rente vervangt door een éénmalige afzonderlijke belasting tegen een aanslagvoet van 16,5 % voor de kapitale of afkoopwaarden die met ingang van 01.08.1992 worden vereffend en dit voor het gedeelte (eventueel het totale bedrag) dat niet dient voor de wedersamenstelling of het waarborgen van een hypothecaire lening.

I/827

Overigens voert dezelfde wet met ingang van het aj. 1993 een beperking in de tijd in van de belastingheffing van de omzettingsrente van :

alle in art. 169, § 1, WIB 92 bedoelde kapitalen, vergoedingen en afkoopwaarden (art. 169, § 2, WIB 92);

kapitalen en afkoopwaarden van individuele levensverzekeringscontracten als bedoeld in art. 171, 4°, fbis (nieuw) WIB 92 die vóór 01.08.1992 zijn vereffend (art. 515, § 2, WIB 92).

Die heffing wordt beperkt tot maximum 10 of 13 opeenvolgende jaren en gebeurt op een gelijkaardige wijze als die welke door art. 515, 1° (thans art. 515, § 1, 1°, WIB 92) is bepaald voor de kapitalen, afkoopwaarden en andere éénmalige vergoedingen als bedoeld in art. 171, 4°, f, g en h, WIB 92 die vóór 01.01.1985 zijn betaald of toegekend (zie nrs. I/550 tot 560 van de commentaar op de W. 22.12.1989 - Ci.D.19/416.334 - 9e aflevering van 08.01.1991).

I/828

De art. 73 en volgende van de W. 28.12.1992 houdende fiscale, financiële en diverse bepalingen (V. 2.212 - Bull. 725) hebben de fiscale bepalingen m.b.t. het lange termijnsparen gewijzigd. Aldus is art. 171, 4°, fbis, WIB 92 opgeheven, maar het blijft van toepassing in het kader van de overgangsbepalingen (art. 515bis, WIB 92 en art. 104, W. 28.12.1992).

Gelet op het feit dat verschillende van die wijzigingen in werking treden met ingang van het aj. 1993, zal de hiervoor uiteengezette materie grondiger worden besproken in het kader van de algemene commentaar m.b.t. de nieuwe wettelijke bepalingen inzake het lange termijnsparen.

In onderhavige circulaire worden evenwel de bepalingen van de W. 28.07.1992 besproken, met dien verstande dat de hiernavolgende richtlijnen in de praktijk geldig blijven voor het aj. 1993.

III. AFZONDERLIJKE BELASTING VAN KAPITALEN EN AFKOOPWAARDEN VAN INDIVIDUELE LEVENSVERZEKERINGSCONTRACTEN

A. Bedoelde kapitalen en afkoopwaarden

I/829

Bedoeld worden de kapitalen en afkoopwaarden die met ingang van 01.08.1992 zijn betaald of toegekend (ongeacht de datum van het verstrijken van het contract of van de gebeurtenis die de vereffening tot gevolg heeft) en die voortkomen van individuele levensverzekeringscontracten die niet beantwoorden aan de vrijstellingsvoorwaarden die in art. 39, WIB 92 zijn bepaald. In de praktijk betreft het dus inzonderheid kapitalen en afkoopwaarden die voortkomen van een individueel levensverzekeringcontract waarvan de premies konden worden afgetrokken van de beroepsinkomsten van de verzekerde of waarvoor hij een belastingvermindering heeft verkregen.

I/830

Daarenboven is vereist dat het gaat om :

ofwel een kapitaal dat wordt vereffend bij het normale verstrijken van het contract of bij het overlijden van de verzekerde;

ofwel een afkoopwaarde die wordt vereffend in de loop van één der vijf jaren die het normaal verstrijken van het contract voorafgaan.

I/831

Tenslotte is de afzonderlijke belasting slechts van toepassing indien, en in de mate dat het kapitaal of de afkoopwaarde niet heeft gediend voor de wedersamenstelling of het waarborgen van een hypothecaire lening. Met andere woorden, de afzonderlijke belasting betreft slechts het gedeelte (of eventueel het totale bedrag) van het kapitaal of van de afkoopwaarde dat daadwerkelijk aan de belastingplichtige is gestort, met uitsluiting van de sommen die hem toekomen maar die aan de uitlener of de leningsinstelling worden doorgestort.

I/832

Niet bedoeld zijn :

de kapitalen en afkoopwaarden van individuele levensverzekeringscontracten die vóór 01.08.1992 zijn vereffend;

de kapitalen en afkoopwaarden die met ingang van 01.08.1992 worden vereffend en die voortkomen van individuele levensverzekeringscontracten in zoverre zij dienen voor de wedersamenstelling of het waarborgen van een hypothecaire lening (het betreft voornamelijk kapitalen die zijn gestort ter uitvoering van een gemend levensverzekeringscontract of van een zogenaamde "schuldsaldoverzekering" en die een hypothecaire lening waarborgen).

B. Aanslagstelsel

I/833

Wat de sub A hiervoor bedoelde kapitalen betreft, voert de W. 28.07.1992 een afzonderlijke belasting tegen een aanslagvoet van 16,5 % in, behoudens wanneer het stelsel van de volledige samentelling van de inkomsten voordeliger is voor de belastingplichtige.

De wijzigingen die de W. 28.12.1992 in dat stelsel heeft aangebracht zullen eerlang worden besproken, maar hebben in de praktijk geen weerslag op dit aanslagstelsel voor het aj. 1993.

IV. KAPITALEN EN AFKOOPWAARDEN DIE ONDER DE VORM VAN EEN FICTIEVE OMZETTINGSRENTE BELASTBAAR ZIJN

A. Bedoelde kapitalen en afkoopwaarden

I/834

Het betreft :

enerzijds, kapitalen en afkoopwaarden die voortkomen van in nr. I/832 bedoelde individuele levensverzekeringscontracten, d.w.z. :

1°	kapitalen en afkoopwaarden die voortkomen van individuele levensverzekeringscontracten die vóór 01.08.1992 werden vereffend bij het normaal verstrijken van het contract, bij het overlijden van de verzekerde of nog in één der vijf jaren die aan het normaal verstrijken van het contract voorafgaan;

2°	dezelfde kapitalen en afkoopwaarden die met ingang van 01.08.1992 vereffend zijn, voor het gedeelte dat dient voor de wedersamenstelling of het waarborgen van een hypothecaire lening;

anderzijds, de andere kapitalen en afkoopwaarden die reeds vroeger onder de vorm van een omzettingsrente belastbaar waren, d.w.z. :

1°	kapitalen en afkoopwaarden die voortkomen van aanvullende wettelijke pensioenen als bedoeld in art. 52bis, KB nr. 72 van 10.11.1967 betreffende het rust- en overlevingspensioen der zelfstandigen;

2°	kapitalen die de aard hebben van een vergoeding tot geheel of gedeeltelijk herstel van een bestendige derving van winst, bezoldigingen of baten;

3°

de eerste schijf van 2.000.000 F (te indexeren) van het kapitaal of van de afkoopwaarde van groepsverzekeringscontracten die met ingang van 01.01.1985 worden vereffend en waarop voorschotten zijn opgenomen of die als waarborg van een hypothecaire lening hebben gediend, voor zover die voorschotten verleend of die leningen gesloten zijn voor het bouwen, het verwerven of het verbouwen van een in België gelegen eerste woning die uitsluitend bestemd is voor het persoonlijk gebruik van de leningsnemer en van zijn gezinsleden en indien, bij leven van de verzekerde, de voorschotten op contracten of de vestiging van de hypotheek ten minste tien jaar vóór het verstrijken van het contract hebben plaatsgevonden.

I/835

Dit betekent dus dat de beperking van de belastingheffing in de tijd van de fictieve omzettingsrente wordt veralgemeend tot alle op die wijze belaste inkomsten, met uitsluiting evenwel van kapitalen ter vervanging van onderhoudsuitkeringen.

B. Aanslagstelsel

I/836

In de regel worden de in nr. I/834 bedoelde kapitalen en afkoopwaarden belast onder de vorm van een fictieve omzettingsrente, die jaarlijks moet worden aangegeven, en die wordt vastgesteld aan de hand van de coëfficiënten die voorkomen in het huidig art. 57 KB/WIB (coëfficiënt die varieert van 1 tot 5 %, naargelang de leeftijd van de verkrijger - zie ook Com.I.B. 92/12.1).

C. Beperking van de belastingheffing in de tijd

I/837

Tot op heden waren de in nr. I/836 beoogde omzettingsrente belastbaar tot aan het overlijden van de verkrijger, ongeacht de termijn die verloopt tussen het tijdstip van betaling of toekenning van het kapitaal of de afkoopwaarde en het overlijden.

I/838

Voortaan worden de bedoelde omzettingsrente nog slechts samengeteld met de andere beroepsinkomsten van de belastingplichtige gedurende ten hoogste :

10 opeenvolgende belastbare tijdperken, wanneer de coëfficiënt van 5 % van toepassing is, d.w.z. wanneer de belastingplichtige bij de betaling of toekenning van het kapitaal of de afkoopwaarde 65 jaar of ouder was;

13 opeenvolgende belastbare tijdperken, wanneer een lagere coëfficiënt dan 5 % van toepassing is, d.w.z. in alle andere gevallen.

I/839

Er wordt aan herinnerd dat bij overlijden vóór het verstrijken van de 10 of 13 opeenvolgende belastbare tijdperken, de jaarlijkse fictieve rente voor de laatste maal en onverkort belastbaar is voor het jaar van overlijden.

D. Inwerkingtreding

I/840

Het nieuwe stelsel van de beperking van de belastingheffing in de tijd van kapitalen, afkoopwaarden, pensioenen en andere vergoedingen in kapitaal waarvan sprake, treedt in werking met ingang van het aj. 1993.

Dit houdt in dat de belastingplichtigen slecht met ingang van dat aanslagjaar aanspraak kunnen maken op de belastingheffing in de vorm van een fictieve rente gedurende maximaal 10 of 13 belastbare tijdperken; in dit opzicht is het vanzelfsprekend dat wanneer de omzettingsrente voorheen reeds gedurende meer dan 10 of 13 belastbare tijdperken werd belast, zij voor de aj. 1983 en volgende niet meer zal worden belast.

Opgemerkt zij nog dat de wijzigingen die de W. 28.12.1992 heeft doorgevoerd ter zake geen praktische weerslag hebben voor het aj. 1993.

V. VOORBEELDEN

I/841

Voorbeeld 1

Een op 10.01.1916 geboren belastingplichtige heeft op 15.09.1979 een afkoopwaarde van 1.200.000 F ontvangen van een individueel levensverzekeringscontract dat normaliter op de leeftijd van 65 jaar verstreek (10.01.1981). Hij heeft de premies geheel of gedeeltelijk van zijn belastbare beroepsinkomsten afgetrokken.

Sinds het aj. 1980 werd die afkoopwaarde dus jaarlijks belast onder de vorm van een omzettingsrente ten belope van 54.000 F (1.200.000 F x 4,5 %), d.w.z. gedurende 13 belastbare tijdperken (ajren 1980 tot 1992) en is dus met ingang van het aj. 1993 niet meer belastbaar.

I/842

Voorbeeld 2

Zelfde gegevens als in voorbeeld 1, behalve dat de afkoopwaarde op 15.09.1980 werd ontvangen.

De omzettingsrente werd reeds gedurende 12 opeenvolgende belastbare tijdperken belast (ajren 1981 tot 1992) en zal dus voor de laatste maal belast worden voor het aj. 1993.

I/843

Voorbeeld 3

Zelfde gegevens als in voorbeeld 1, behalve dat het een kapitaal betreft dat in 1981 is ontvangen bij het verstrijken van het contract.

De omzettingsrente van 60.000 F (1.200.000 F x 5 %) is niet meer belastbaar vanaf het aj. 1993, aangezien zij reeds gedurende meer dan 10 belastbare tijdperken is belast (ajren 1982 tot 1992).

I/844

Voorbeeld 4

Een op 15.09.1927 geboren belastingplichtige heeft in november een kapitaal van 500.000 F ontvangen dat voortkomt van een individueel levensverzekeringscontract dat niet heeft gediend voor de wedersamenstelling of het waarborgen van een hypothecaire lening, en waarvan de premies van zijn belastbaar beroepsinkomen werden afgetrokken.

Dit kapitaal wordt in éénmaal belast tegen een aanslagvoet van 16,5 % voor het aj. 1993, behalve indien het stelsel van volledige samentelling van de inkomsten voordeliger is.

I/845

Voorbeeld 5

Een op 10.08.1943 geboren belastingplichtige heeft in september 1990 ingevolge een ongeval van gemeen recht een kapitaal van 3.000.000 F ontvangen als herstel van een bestendige derving van inkomsten wegens invaliditeit.

De fictieve omzettingsrente van 60.000 F (3.000.000 F x 2 %) wordt jaarlijks belast vanaf het aj. 1991 tot het aj. 2003 (13 opeenvolgende belastbare tijdperken) of, in voorkomend geval tot het aj. dat betrekking heeft op het jaar van overlijden van de belastingplichtige.

I/846

Voorbeeld 6

Een kapitaal van 3.000.000 F dat voortkomt van een individueel levensverzekeringscontract (gemengde levensverzekering) dat verstrijkt op het ogenblik waarop de begunstigde de leeftijd van 65 jaar heeft bereikt, wordt hem op 20.08.1992 toegekend. Het kapitaal heeft ten belope van 1.700.000 F gediend voor de terugbetaling van een hypothecaire lening en het saldo werd gestort aan de betrokkene.

Het kapitaal wordt belast :

voor het gedeelte dat heeft gediend voor de terugbetaling van de hypothecaire lening : onder de vorm van een omzettingsrente ten belope van 85.000 F (1.700.000 F x 5 %) die elk jaar, gedurende 10 opeenvolgende belastbare tijdperken, zal worden gevoegd bij de andere inkomsten van de belastingplichtige en dit vanaf het aj. 1993 tot het aj. 2002, behalve in geval van overlijden vóór het jaar 2001;

voor het saldo, zijnde 1.300.000 F, in éénmaal afzonderlijk tegen een aanslagvoet van 16,5 % voor het aj. 1993, behalve indien het stelsel van de volledige samentelling van de inkomsten voordeliger is.

BIJLAGE

GECOORDINEERDE TEKST VAN DE ART. 169 EN 171, WIB 92 (zoals gewijzigd door de W. 28.07.1992)

HOOFDSTUK III : BEREKENING VAN DE BELASTING

AFDELING II - BIJZONDERE STELSELS VAN AANSLAG

Onderafdeling I : Omzetting van sommige kapitalen, vergoedingen en afkoopwaarden in lijfrente

Art. 169

§ 1. Kapitalen die worden vereffend bij het normaal verstrijken van het contract of bij het overlijden van de verzekerde en afkoopwaarden die worden vereffend in een der vijf jaren die aan het normaal verstrijken van het contract voorafgaan, en voor zover die kapitalen en afkoopwaarden worden uitgekeerd uit hoofde ofwel van levensverzekeringscontracten als vermeld in artikel 81, 1°, en tot het bedrag dat dient voor de wedersamenstelling of het waarborgen van een hypothecaire lening, ofwel van levensverzekeringscontracten als vermeld in artikel 81, 2°, of van aanvullende pensioenen overeenkomstig artikel 52bis van het koninklijk besluit nr. 72 van 10 november 1967 betreffende het rust- en overlevingspensioen der zelfstandigen, alsmede kapitalen die de aard hebben van een vergoeding tot geheel of gedeeltelijk herstel van de bestendige derving van beroepsinkomsten, worden voor de vaststelling van de belastbare grondslag slechts in aanmerking genomen tot het bedrag van de lijfrente die zou voortvloeien uit de omzetting van die kapitalen en afkoopwaarden volgens door de Koning bij in Ministerraad overlegd besluit vastgestelde coëfficiënten die niet meer dan 5 % mogen bedragen.

Hetzelfde omzettingsstelsel is van toepassing op de eerste schijf van 2.000.000 frank van het kapitaal of van de afkoopwaarde van levensverzekeringscontracten in de zin van artikel 52, 3°, b en 9°, waarop voorschotten zijn opgenomen of die als waarborg van een hypothecaire lening gesloten zijn voor het bouwen, het verwerven of het verbouwen van een in België gelegen eerste woning die uitsluitend bestemd is voor het persoonlijk gebruik van de leningsnemer en zijn gezinsleden en indien, bij leven van de verzekerde, de voorschotten op contracten of de vestiging van de hypotheek ten minste tien jaar vóór het verstrijken van het contract hebben plaatsgevonden.

§ 2. De omzettingsrente wordt voor elk belastbaar tijdperk gezamenlijk met de andere inkomsten belast vanaf de dag waarop het kapitaal of de afkoopwaarde is betaald of toegekend :

a)	wanneer de omzettingsrente overeenkomstig de bepalingen van § 1, 5% bedraagt, gedurende 10 opeenvolgende belastbare tijdperken of tot het belastbare tijdperk waarin de verkrijger is overleden wanneer die gebeurtenis plaatsvindt vóór het verstrijken van die periode van 10 belastbare tijdperken;

Onderafdeling II : Afzonderlijke aanslagen

Art. 171

In afwijking van de artikelen 130 tot 168, zijn afzonderlijk belastbaar, behalve wanneer de aldus berekende belasting, vermeerderd met de belasting betreffende de andere inkomsten, meer bedraagt dan die welke zou voortvloeien uit de toepassing van de evenvermelde artikelen op het geheel van de belastbare inkomsten :

1° tot 3° ....

4° tegen een aanslagvoet van 16,5 % :

a) tot f) ....

fbis) kapitalen die worden vereffend bij het normaal verstrijken van het contract of bij overlijden van de verzekerde en afkoopwaarden die worden vereffend in een der 5 jaren die aan het normaal verstrijken van het contract voorafgaan, en voor zover die kapitalen en afkoopwaarden worden uitgekeerd uit hoofde van levensverzekeringscontracten als vermeld in artikel 81, 1°, en tot het bedrag dat niet dient voor de wedersamenstelling of tot het waarborgen van een hypothecaire lening;

g) tot i) ....

5°	en 6° ....

Bron: FisconetPlus