Circulaire nr. 12/2008 d.d. 28.10.2008
FEDERALE OVERHEIDSDIENST
PATRIMONIUMDOCUMENTATIE
Kadaster, Registratie en Domeinen
Dienst I - Dossier nr. E.E./L. 166
Administratie van Fiscale Zaken
Circulaire AFZ nr. 18/2008
4de dienst - 3de directie
Dossier nr. 144
1 bijlage
Vrijstelling registratierechten : - Federaal: co-ouderschapsovereenkomsten - BHG: Brusselse Maatschappij voor Waterbeheer
De wet "houdende diverse bepalingen (I)" (1) van 27 december 2006 (B.S. 28 december 2006, Ed. 3) en de ordonnantie van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest van 20 oktober 2006 "tot opstelling van een kader voor het waterbeleid" (B.S. 3 november 2006, Ed. 2) hebben respectievelijk ingevoegd (2):
a) in het Federaal Wetboek der registratie-, hypotheek- en griffierechten een vrijstelling (kosteloze registratie ) voor co-ouderschapsovereenkomsten;
b) in het Brussels Wetboek der registratie-, hypotheek- en griffierechten een vrijstelling (kosteloze registratie) voor overeenkomsten ten name of ten bate van de nv van publiek recht "Brusselse Maatschappij voor Waterbeheer",
De gecoördineerde tekst van de gewijzigde bepalingen gaat in bijlage.
[ (1) De andere wijzigingen die door voormelde wet van 27 december 2006 werden aangebracht maken het onderwerp uit van andere circulaires.
(2) De eerste door invoeging van een nieuwe rubriek 13° in artikel 161 W.Reg. en de tweede door wijziging van rubriek 1° van hetzelfde art. 161 W.Reg. ]
COMMENTAAR BIJ DE NIEUWE VRIJSTELLINGEN INZAKE REGISTRATIERECHTEN
1. Kosteloze registratie van co-ouderschapsovereenkomsten (vrijstelling ingevoerd door de federale overheid)
Krachtens artikel 307 van de wet van 27 december 2006 houdende diverse bepalingen (3) wordt artikel 161 van het Wetboek der registratie-, hypotheek- en griffierechten aangevuld met een nieuwe rubriek 13° die als volgt luidt :
« 13° de overeenkomsten bedoeld in artikel 132bis van het Wetboek van de inkomstenbelastingen 1992. ».
Dit betekent dat de zogenaamde co-ouderschapsovereenkomsten voortaan kosteloos moeten worden geregistreerd.
- Co-ouders zijn voor het WIB 92 : twee belastingplichtigen die geen deel uitmaken van hetzelfde gezin maar samen het ouderlijk gezag uitoefenen over één of meer kinderen ten laste die recht geven op de toeslagen vermeld in artikel 132 WIB 92 en waarvan de huisvesting gelijkmatig is verdeeld over de beide belastingplichtigen;
- Een co-ouderschapsovereenkomst is volgens het WIB 92 een geregistreerde of door een rechter gehomologeerde overeenkomst waarin uitdrukkelijk is vermeld dat de huisvesting van die kinderen gelijkmatig is verdeeld over beide belastingplichtigen en dat zij bereid zijn de toeslagen op de belastingvrije som voor die kinderen te verdelen.
[(3)Zie voor de verantwoording: DOC 51 2760/007 Amendement nr. 4 van de Regering : Art. 395bis
Door deze wet worden wijzigingen aangebracht in artikel 132bis van het Wetboek van de inkomstenbelastingen 1992 (WIB 92). Er wordt tevens van de gelegenheid gebruik gemaakt om de fiscale formaliteiten inzake co-ouderschap die de belastingplichtigen moeten vervullen te vereenvoudigen. Ze zullen niet langer jaarlijks een gezamenlijke schriftelijke aanvraag bij hun aangifte in de inkomstenbelasting moeten voegen. Voor deze vereenvoudiging moeten in de nieuwe regeling op vraag van de administratie bepaalde verantwoordingsstukken worden voorgelegd. Zo moet indien de huisvesting van de kinderen gelijkmatig wordt verdeeld over beide ouders op grond van een overeenkomst, deze overeenkomst gehomologeerd zijn door een rechter (bv. in het kader van een echtscheiding met onderlinge toestemming) of geregistreerd zijn opdat ze een vaste datum heeft. Om de registratie kosteloos te maken wordt in het Wetboek der Registratie-, Hypotheek- en Griffierechten een rubriek 13° in artikel 161 ingevoerd. ]
Uiteraard geldt dit maar voor zover het gaat om een zuivere co-ouderschapsovereenkomst (4). Indien in de overeenkomst, naast elementen die het co-ouderschap in de zin van het WIB 1992 betreffen, ook bepalingen voorkomen die in principe een federaal evenredig registratierecht opeisbaar maken (vb huurovereenkomst gesloten tussen de co-ouders) of die in principe een gewestelijk evenredig registratierecht opeisbaar maken (vb. verdeling van de gemeenschappelijke woning), dan geldt de kosteloosheid natuurlijk niet, tenzij er voor die rechtshandeling een specifieke federale, respectievelijk een specifieke gewestelijke bepaling inzake kosteloosheid zou bestaan.
2. Kosteloze registratie van bepaalde overeenkomsten ten bezwarende titel gesloten ten name of ten bate van de naamloze vennootschap van publiek recht Brusselse Maatschappij voor Waterbeheer (5) (vrijstelling ingevoerd door het Brussels Hoofdstedelijk Gewest) (6).
Artikel 19, § 1 van de ordonnantie van 20 oktober 2006 "tot opstelling van een kader voor het waterbeleid", machtigt de Regering van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest een publiekrechtelijke naamloze vennootschap met als naam "Brusselse Maatschappij voor Waterbeheer" op te richten. Krachtens dezelfde paragraaf wordt de naam afgekort als "BMWB".
Artikel 19, § 7 van dezelfde ordonnantie schrijft een nieuw zesde lid (7) in artikel 161, 1°, van het W.Reg., zoals dat Wetboek geldt in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, in. Hierdoor zullen sommige akten verleden ten name of ten bate van de "BMWB" genieten van kosteloze registratie. Opdat de registratie kosteloos zou kunnen geschieden moet aan de volgende voorwaarden voldaan zijn:
1° de akte moet verleden worden ten name of ten bate van de "BMWB" "ten name of ten bate" (8) moet begrepen worden in dezelfde zin als in de andere bepalingen van artikel 161, 1° W.Reg.
2° de kosten van de akte moeten wettelijk ten laste van de "BMWB" vallen.
3° de akte moet betrekking hebben op één of meer onroerende goederen gelegen op het grondgebied van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest.
hoewel het bij een letterlijke interpretatie dus ook zou kunnen gaan om de schenking van een in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest gelegen onroerend goed, neemt de administratie aan dat het in deze context gaat om verrichtingen ten bezwarende titel; de schenkingen (van zowel roerende als onroerende goederen) aan de BMWB worden beheerst door het laatste lid van artikel 161, 1° BR.W.Reg., wanneer de schenking in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest te lokaliseren is (zie verder - punt II 3)
4° de akte moet in principe een gewestelijk registratierecht (andere dan het schenkingsrecht - zie ook de voorwaarde onder de vorige rubriek) opeisbaar maken.
[(5) De statuten van de Brusselse Maatschappij voor Waterbeheer werden goedgekeurd bij besluit van de Brusselse Hoofdstedelijke Regering, d.d. 19 oktober 2006 (B.S. 11/01/2007). Het besluit bepaalt dat het in werking treedt de dag waarop het wordt gepubliceerd in het Staatsblad met effecten vanaf 26 oktober 2006.
(6) Indien een gewestelijk registratierecht opvorderbaar makende akte verleden ten name of ten bate van de Brussels Maatschappij voor waterbeheer in een ander Gewest dan het Brussels Hoofdstedelijk Gewest moet gelokaliseerd worden, dan moet er uiteraard gekeken worden naar de specifieke regels die ter zake gelden in het betreffende Gewest om uit te maken of de akte al dan niet kosteloos kan worden geregistreerd. Hierbij is het van belang te weten dat de Brusselse Maatschappij voor Waterbeheer door de Administratie beschouwd wordt als een openbare instelling als bedoeld in artikel 161, 1°, eerste lid, en 1°bis W. Reg.
(7) Het bestaande zesde lid van de in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest geldende tekst van artikel 161, 1°, is het zevende lid geworden.
(8) In de Nederlandse tekst wordt er enigszins afgeweken van de klassieke terminologie in het kader van artikel 161, 1° W.Reg. : er wordt gesproken van aktes "die worden aangenomen in naam of ten voordele van" i.p.v. akten "verleden ten name of ten bate van" ; in de franse tekst van artikel 161, 1° W.Reg. wordt wel de eenheid van terminologie bewaard: actes "passés au nom ou en faveur de". ]
dit wil zeggen een registratierecht dat in artikel 3 van de bijzondere wet van 16 januari 1989 betreffende de financiering van de gemeenschappen en de gewesten, als een gewestelijke belasting wordt aangemerkt (9) ; deze voorwaarde in combinatie met de derde voorwaarde spreekt voor zich in die zin dat het Brussels Hoofdstedelijk Gewest enkel bevoegd is om regelgevend op te treden ten aanzien van de gewestelijke registratierechten die op haar grondgebied moeten worden gelokaliseerd.
[(9) ** Het moet dus gaan om akten die betrekking hebben:
- op de overdrachten ten bezwarende titel van in België gelegen onroerende goederen met uitsluiting
van de overdrachten die het gevolg zijn van een inbreng in een vennootschap behalve voor zover het
een inbreng betreft door een natuurlijke persoon van een woning in een Belgische vennootschap;
- op de vestiging van een hypotheek op een in België gelegen onroerend goed;
- op gedeeltelijke of gehele verdelingen van in België gelegen onroerende goederen, de afstanden onder
bezwarende titel onder medeëigenaars van onverdeelde delen in soortgelijke goederen en de
omzettingen bedoeld in de artikelen 745quater en 745quinquies van het Burgerlijk Wetboek, zelfs
indien er geen onverdeeldheid is. ]
3. Kosteloze registratie van schenkingen aan de naamloze vennootschap van publiek recht Brusselse Maatschappij voor Waterbeheer (vrijstelling ingevoerd door het Brussels Hoofdstedelijk Gewest) (10)
Bij de ordonnantie van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest van 20 december 2002 (11) werd artikel 161, 1°, W.Reg aangevuld met een nieuw lid (12). Hierdoor werd de kosteloze registratie van schenkingen aan openbare instellingen, wanneer het gaat om schenkingen die in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest moeten gelokaliseerd worden, beperkt tot de akten van schenking gedaan aan de openbare instellingen van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Ten gevolge van deze beperking konden tot nog toe enkel de volgende organismen genieten van de kosteloze registratie zoals bepaald in artikel 161, 1°, Br.W.Reg.:
1. Het Brussels Hoofdstedelijk Gewest;
2. de Brusselse Agglomeratie;
3. de Vlaamse Gemeenschapscommissie;
4. de Franse Gemeenschapscommissie;
5. de Gemeenschappelijke Gemeenschapscommissie;
6. de openbare instellingen van de publiekrechtelijke rechtspersonen sub.1 tot 5.
De ordonnantie van 20 oktober 2006 "tot opstelling van een kader voor het waterbeleid" voegt daar nog een instelling aan toe:
7. de Brusselse Maatschappij voor Waterbeheer.
Uiteraard veronderstelt ook dit dat de schenking aan de BMWB overeenkomstig de lokalisatiecriteria voor de schenkingen (13) in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest moet gelokaliseerd worden.
(11) Ordonnantie tot wijziging van het Wetboek der registratie-, hypotheek- en griffierechten, Belgisch Staatsblad 31 december 2002 (ed. 3).
(12) Ingevolge de wijzigingen bij de in deze circulaire besproken ordonnantie, is dat het negende - laatste - lid van artikel 161, 1° Br. W. Reg.
(13) Zie punt 5 - synoptische tabellen - van circulaire nr. 12/2005 van 20 oktober 2005.
4. Inwerkingtreding
- kosteloze registratie van co-ouderschapsovereenkomsten : met ingang van 07.01.2007 (10 dagen na publicatie in B.S. bij gebreke van een bijzondere bepaling);
- kosteloze registratie van overeenkomsten ten name of ten bate van de BMWB : met ingang van 13.11.2006 (10 dagen na publicatie in B.S. bij gebreke van een bijzondere bepaling).
NAMENS DE MINISTER:
de adjunct-Administrateur-generaal
Paul NECKEBROECK
----------
BIJLAGE
Federaal Wetboek der registratie-, hypotheek- en griffierechten
Art. 161, 13°
Worden kosteloos geregistreerd:
…
13° de overeenkomsten bedoeld in artikel 132bis van het Wetboek van de inkomsten-belastingen 1992.
Wetboek der registratie-, hypotheek- en griffierechten zoals het geldt in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest voor de gewestelijke registratierechten
Art. 161, 1°
Worden kosteloos geregistreerd:
1° akten in der minne verleden ten name of ten bate van Staat, Kolonie en openbare Staatsinstellingen, met uitzondering van de akten verleden in naam of ten gunste van de Algemene Spaar- en Lijfrentekas voor de verrichtingen van de Spaarkas ;
De akten in der minne, die betrekking hebben op onroerende goederen die uitsluitend bestemd zijn voor onderwijs, verleden ten name of ten bate van de inrichtende machten van het gemeenschapsonderwijs of het gesubsidieerd onderwijs, alsook ten name of ten bate van verenigingen zonder winstoogmerk voor patrimoniaal beheer die tot uitsluitend doel hebben onroerende goederen ter beschikking te stellen voor onderwijs dat door de voornoemde inrichtende machten wordt verstrekt.
De akten in der minne verleden ten name of ten bate van de naamloze vennootschap van publiek recht HST-Fin.
De akten in der minne verleden ten name of ten bate van de naamloze vennootschap A.S.T.R.I.D.
De akten verleden ten name of ten bate van de naamloze vennootschap BIO.
De aktes met betrekking tot onroerende goederen gelegen op het grondgebied van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, die worden aangenomen in naam of ten voordele van de naamloze vennootschap van publiek recht Brusselse Maatschappij voor Waterbeheer, voor zover deze aktes de verschuldiging van een gewestelijke belasting meebrengen in de zin van de bijzondere wet van 16 januari 1989 betreffende de financiering van de Gemeenschappen en de Gewesten.
Hetzelfde geldt - met uitzondering van akten houdende schenking onder de levenden - voor akten verleden ten name of ten bate van de Nationale Maatschappij voor de huisvesting, de Nationale Landmaatschappij en de Nationale Maatschappij van Belgische spoorwegen.
De kosteloze registratie geldt niet voor akten houdende schenkingen onder de levenden aan andere onder deze rubriek bedoelde lichamen dan het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, de Brusselse Agglomeratie, de Vlaamse Gemeenschapscommissie, de Franse Gemeenschapscommissie en de Gemeenschappelijke Gemeenschapscommissie en de openbare instellingen van deze publiekrechtelijke rechtspersonen en de naamloze vennootschap van publiek recht Brusselse Maatschappij voor Waterbeheer.
1°bis …