11.07.2016 - Omzendbrief D.I. 509.10 (opgeheven)

FEDERALE OVERHEIDSDIENST FINANCIEN

Algemene Administratie van de Douane en Accijnzen

Omzendbrief D.I. 509.10 (geconsolideerde versie)

20.02.2014 - 11.07.2016

Verschillende gebieden van de Europese Unie

Historiek

Commentaren

Commentaar 1 (OEO/D.D. 281.815)

Als gevolg van de toetreding tot de Europese Unie van Bulgarije en Roemenië op 1 januari 2007 en van Kroatië op 1 juli 2013 wordt de Europese Unie uitgebreid tot 28 lidstaten. De gebieden van de nieuwe lidstaten maken deel uit van het douanegebied en van het BTW-gebied en van het accijnsgebied. De Toetredingsakten hebben de bepalingen van het Communautair douanewetboek gewijzigd maar de Richtlijn 2008/118/EG van de Raad van 16 december 2008 (1) en de Richtlijn 2006/112/EG van de Raad van 28 november 2006 (2) zijn ongewijzigd gebleven. Het Douanewetboek van de Unie wordt aan het huidige gebied aangepast.

Op 31 maart 2011 werd Mayotte het vijfde Franse overzeese departement. Met ingang van 1 januari 2014:

• heeft Mayotte niet langer de status van land of gebied overzee (LGO) maar die van ultraperifeer gebied (3),

• maakt Mayotte deel uit van het douanegebied van de Europese Unie maar is het uitgesloten van het BTW-gebied en van het accijnsgebied (4).

Op basis van door de Europese Commissie verstrekte informatie werd eveneens een wijziging aangebracht aan het accijnsgebied van de berg Athos.

Wat Cyprus betreft, zijn de zones van de Republiek Cyprus waarover deze republiek geen effectieve controle uitoefent, uitgesloten van het douanegebied, het BTW-gebied en het accijnsgebied van de Europese Unie (het betreft het noordelijk deel van Cyprus, bezet door de Turken). De specifieke zones van Akrotiri en Dhekelia onder Britse soevereiniteit in Cyprus worden beschouwd als grondgebied van de Republiek Cyprus en dus toetredend tot de Europese Unie in het douanegebied van de Unie evenals in het BTW-gebied en in het accijnsgebied.

Commentaar 2 (OEO/D.D. 012.486)

Als gevolg van de inwerkingtreding van het Douanewetboek van de Unie (UCC) op 1 mei 2016 wordt de omzendbrief betreffende het douanegebied aangepast aan de bepalingen van artikel 4 van vorengenoemd douanewetboek. De overige wijzigingen behoeven geen commentaar.

I. Inleiding

In principe worden Uniegoederen tijdens het verkeer tussen de lidstaten niet meer onderworpen aan controles of douaneformaliteiten. Goederen, die herkomstig zijn uit of bestemd zijn voor delen van het douanegebied die niet tot het BTW-gebied of accijnsgebied behoren, moeten nochtans bij binnenkomst in het BTW- of accijnsgebied of bij verzending uit één van deze twee gebieden onderworpen blijven aan douaneformaliteiten.

Voorbeeld: De Canarische Eilanden behoren niet tot het BTW- en accijnsgebied, maar behoren wel tot het douanegebied. Bij het binnenbrengen in België van accijnsproducten, herkomstig van deze eilanden, moeten douaneformaliteiten (o.m. de overlegging van een enig document) worden vervuld in verband met de accijnzen en de BTW.

Er wordt daarenboven enige commentaar verstrekt omtrent het bijzonder statuut van sommige gebieden.

II. Wettelijke bepalingen

1. Douanegebied

Douanewetboek van de Unie (5)
Artikel 4

1. Het douanegebied van de Unie omvat de volgende grondgebieden, daaronder begrepen de territoriale wateren, de binnenwateren en het luchtruim:

• - het grondgebied van het Koninkrijk België,

• - het grondgebied van het Koninkrijk Denemarken, met uitzondering van de Faeröer en Groenland,

• - het grondgebied van de Bondsrepubliek Duitsland, met uitzondering van het eiland Helgoland en het grondgebied van Büsingen (Verdrag van 23 november 1964 tussen de Bondsrepubliek Duitsland en de Zwitserse Bondsstaat);

• - het grondgebied van het Koninkrijk Spanje (6), met uitzondering van Ceuta en Melilla;

• - het grondgebied van de Franse Republiek (7), met uitzondering van de Franse landen en gebieden overzee waarop de bepalingen van het vierde deel van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie van toepassing zijn;

• - het grondgebied van de Helleense Republiek;

• - het grondgebied van Ierland;

• - het grondgebied van de Italiaanse Republiek, met uitzondering van de gemeenten Livigno en Campione d'Italia, alsmede van de nationale wateren van het Meer van Lugano vanaf de oever tot aan de politieke grens van de zone tussen Ponte Tresa en Porto Ceresio;

• - het grondgebied van het Groothertogdom Luxemburg;

• - het grondgebied van het Koninkrijk der Nederlanden in Europa;

• - het grondgebied van de Republiek Oostenrijk;

• - het grondgebied van de Portugese Republiek;

• - het grondgebied van de Republiek Finland (8);

• - het grondgebied van het Koninkrijk Zweden;

• - het grondgebied van het Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en Noord-Ierland, alsmede de Kanaaleilanden en het eiland Man;

• - het grondgebied van de Tsjechische Republiek;

• - het grondgebied van de Republiek Estland;

• - het grondgebied van de Republiek Cyprus overeenkomstig de bepalingen van de Toetredingsakte van 2003 (9);

• - het grondgebied van de Republiek Letland;

• - het grondgebied van de Republiek Litouwen;

• - het grondgebied van Hongarije;

• - het grondgebied van Malta;

• - het grondgebied van de Republiek Polen;

• - het grondgebied van de Republiek Slovenië;

• - het grondgebied van de Slowaakse Republiek;

• - het grondgebied van de Republiek Bulgarije;

• - het grondgebied van Roemenië;

• - het grondgebied van de Republiek Kroatië (10).

2. De volgende grondgebieden, daaronder begrepen de territoriale wateren, de binnenwateren en het luchtruim, die buiten het grondgebied van de lidstaten zijn gelegen, worden, met inachtneming van de verdragen en overeenkomsten die erop van toepassing zijn, beschouwd als deel uitmakende van het douanegebied van de Unie:

• a) Frankrijk: Het grondgebied van Monaco, zoals omschreven in de op 18 mei 1963 in Parijs ondertekende douaneovereenkomst (Journal Officiel de la République française (Staatsblad van de Franse Republiek van 27 september 1963, blz. 8679).

• b) Cyprus: Het grondgebied van Akrotiri en Dhekelia, zijnde de zones van Cyprus die onder de soevereiniteit van het Verenigd Koninkrijk vallen als omschreven in het Verdrag betreffende de oprichting van de Republiek Cyprus, ondertekend in Nicosia op 16 augustus 1960 (United Kingdom Treaty Series No 4 (1961), Cmnd 1252).

2. Accijnsgebied

Wet van 22 december 2009 betreffende de algemene regeling inzake accijnzen (11)

Artikel 5

§ 1. In deze wet wordt verstaan onder:

• 1° "lidstaat" en "grondgebied van een lidstaat": het grondgebied van een lidstaat van de Gemeenschap waarop het Verdrag overeenkomstig artikel 299 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap van toepassing is, met uitzondering van derdelandsgebieden bedoeld in de bepaling onder 4°:

• 2° "Gemeenschap" en "grondgebied van de Gemeenschap": het geheel van de grondgebieden van de lidstaten in de zin van de bepaling onder 1°;
  

• 3° "derde land": elke staat of elk grondgebied waarop het Verdrag niet van toepassing is;

• 4° "derdelandsgebieden":

• a) de volgende gebieden die deel uitmaken van het douanegebied van de Gemeenschap:

• - de Canarische eilanden;

• - de Franse ultraperifere gebieden vermeld in artikel 349 en artikel 355, lid 1, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie;

• - de Åland-Eilanden;

• - de Kanaaleilanden;

• b) de volgende gebieden die geen deel uitmaken van het douanegebied van de Gemeenschap:

• - het eiland Helgoland;

• - het gebied Büsingen;

• - Ceuta;

• - Melilla;

• - Livigno;

• - Campione d'Italia;

• - de Italiaanse wateren van het meer van Lugano.

§ 2. De overbrenging van accijnsgoederen met als herkomst of bestemming:

• a) het Vorstendom Monaco wordt als een overbrenging met als herkomst of bestemming Frankrijk behandeld;

• b) Jungholz en Mittelberg (Kleines Walsertal) wordt als een overbrenging met als herkomst of bestemming de Bondsrepubliek Duitsland behandeld;

• c) het eiland Man wordt als een overbrenging met als herkomst of bestemming het Verenigd Koninkrijk behandeld;

• d) San Marino wordt als een overbrenging met als herkomst of bestemming Italië behandeld;

• e) de zones te Akrotiri en Dhekelia die onder de soevereiniteit van het Verenigd Koninkrijk vallen, worden als overbrenging met als herkomst of bestemming Cyprus behandeld.

3. BTW-gebied

Wet van 3 juli 1969: Wetboek van de belasting over de toegevoegde waarde (12)

Artikel 1

§ 2. Voor de toepassing van dit Wetboek wordt verstaan onder:

• 1° "lidstaat" en "grondgebied van een lidstaat": het binnenland zoals dat in de §§ 3, 4 en 5 voor elke lidstaat wordt omschreven;

• 2° "Gemeenschap" en "grondgebied van de Gemeenschap": het binnenland van de lidstaten;

• 3° "derdelands gebied" en "derde land": elk ander grondgebied dan het binnenland van een lidstaat.

§ 3. Het "binnenland" komt overeen met de werkingssfeer van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap zoals dit in artikel 299 voor elke lidstaat is omschreven.

§ 4. Het binnenland omvat niet de volgende nationale grondgebieden:

• 1° Bondsrepubliek Duitsland:

• a) het eiland Helgoland;

• b) het grondgebied van Büsingen;

• 2° Koninkrijk Spanje:

  • a) Ceuta;

  • b) Melilla;
    

• 3° Italiaanse Republiek:

• a) Livigno;

• b) Campione d'Italia;

• c) de nationale wateren van het meer van Lugano;

• 4° Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en Noord-Ierland: Gibraltar.

Het binnenland omvat evenmin de volgende nationale grondgebieden:

• 1° Koninkrijk Spanje: de Canarische Eilanden;

• 2° de Franse ultraperifere gebieden vermeld in artikel 349 en artikel 355, lid 1, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU);

• 3° Helleense Republiek : de Berg Athos;

• 4° Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en Noord-Ierland : de Kanaaleilanden;

• 5° Republiek Finland: de Åland-Eilanden.

§ 5. Voor de toepassing van dit Wetboek, worden geacht deel uit te maken van (13):

• 1° het Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en Noord-Ierland: het eiland Man;

• 2° de Franse Republiek: het Vorstendom Monaco;

• 3° de Republiek Cyprus: de zones Akrotiri en Dhekelia die onder de soevereiniteit van het Verenigd Koninkrijk vallen.

III. Schematische voorstelling

a) Schematische vergelijking van de verschillende gebieden van de Unie

b) Toestand van sommige gebieden met een bijzonder statuut

IV. Commentaar betreffende de gebieden met een bijzonder statuut

1. De berg Athos

• Geografie : de berg Athos is het meest oostelijke van de drie schiereilanden van Khalkidhiki (Noord Oosten van Griekenland), een langgerekte bergkam (45 km lengte, 3 tot 6 km breed) die door een lage en rechte landengte (2 km) met het vasteland is verbonden.

• Bevolking : er wonen uitsluitend monniken.

• Politiek : confederale republiek onder de canonieke rechtspraak van het patriarchaat van Constantinopel en onder het politiek protectoraat van Griekenland.

2. De archipel van de Canarische Eilanden

• Geografie : de archipel van de Canarische Eilanden ligt tegenover de westkust van Afrika, ter hoogte van het Saharagebied Kaap Juby. Het telt 13 eilanden die twee provincies vormen : ten oosten : Gran Canaria, Fuerteventura en Lanzarote, met de eilandjes Graciosa, Alegranza, Isla de los Lobos, Roque del Este, Roque del Oeste en Montaña Clara; ten westen : Tenerife, La Palma, Gomera en Hierro. De oppervlakte bedraagt 7.300 km².

• Aantal inwoners : 1.601.812.

• Politiek : zelfstandige gemeenschap.

• Voornaamste bronnen van inkomsten : toerisme, landbouw (bananen, rietsuiker, wijngaarden).

• Belangrijkste steden : Santa Cruz (Tenerife), Las Palmas (Gran Canaria).

3. De Anglo-Normandische Eilanden (Kanaaleilanden)

• Geografie : de Anglo Normandische Eilanden liggen op 30 km van de Normandische kust en op 90 km van Groot-Brittannië. De vier belangrijkste eilanden zijn Jersey, Guernsey, Alderney en Sark.

• Aantal inwoners : 120.000.

• Politiek : de Engelse kroon oefent er de soevereiniteit uit als afstammeling van de Normandische hertogen.

• Voornaamste bronnen van inkomsten : toerisme, groente, bloemen en fruitteelt, veeteelt.

• Belangrijkste steden : St. Hélier (Jersey), St. Peter Port (Guernsey).

4. San Marino

• Geografie : omringd door Italiaans grondgebied, ten zuiden van Rimini en ten oosten van Firenze. San Marino heeft een oppervlakte van 61 km².

• Aantal inwoners : 21.000.

• Politiek : zelfstandige republiek waarvan de betrekkingen met Italië zijn geregeld door verschillende overeenkomsten.

• Voornaamste bronnen van inkomsten : toerisme en een beetje landbouw (wijngaarden).

• Belangrijkste stad : de hoofdstad is San Marino.

5. De Overzeese Departementen (DOM)

• 5.1. Frans Guyana

• Geografie : gebied gelegen op de noordoostkust van Zuid Amerika tussen Brazilië en Suriname. Guyana heeft een oppervlakte van 91.000 km².

• Aantal inwoners : 114.678.

• Politiek : Frans departement.

• Voornaamste bronnen van inkomsten : teelt van rietsuiker, bananen, rijst, maniok, maïs en tabak. Een ruimtevaartcentrum is gevestigd te Kourou.

• Belangrijkste stad : Cayenne is de hoofdplaats van het departement.

• 5.2. Guadeloupe

• Geografie : ligt ten noorden van Venezuela en wordt in het oosten bespoeld door de Atlantische Oceaan en in het westen door de Caraïbische Zee. Bestaat uit 2 eilanden (Grande Terre en Basse Terre), omringd door 6 eilandjes (Marie Galante, l'archipel des Saintes, la Désirade, Petite Terre de la Désirade, Saint Barthélemy en Sint Maarten). Basse Terre is een eiland van vulkanische oorsprong (vulkaan Soufrière) en Grande Terre wordt gevormd door een hoogvlakte van nauwelijks 100 m hoogte. De oppervlakte van Guadeloupe bedraagt 1.709 km².

• Aantal inwoners : 417.000.

• Politiek : Frans departement.

• Voornaamste bronnen van inkomsten : teelt van rietsuiker (50 % van het eiland), bananen, bereiding van rum en toerisme.

• Belangrijkste steden : Basse Terre, die de hoofdplaats is van het departement, en Pointe à Pitre.

• Opmerking : Het Franse gedeelte van het eiland Sint Maarten wordt beschouwd als een gemeente van het eiland Guadeloupe. Hierdoor maakt het deel uit van het douanegebied van de Europese Gemeenschap, maar is het uitgesloten van het BTW gebied en het accijnsgebied van de Europese Gemeenschappen. In principe zou de communautaire douanewetgeving er van toepassing moeten zijn. Wegens de historische bijzonderheden van het eiland werd evenwel op communautair gebied bij toepassing van artikel 2.1 van het communautair douanewetboek toegestaan dat de invoerrechten er niet worden geïnd in de relaties tussen het Nederlandse en het Franse deel van het eiland. Hieruit vloeit voort dat goederen die worden verzonden vanuit het Franse gedeelte van het eiland Sint Maarten en die worden ingevoerd in andere delen van het douanegebied van de Europese Gemeenschap, onderworpen zijn aan de invoerrechten en de belastingen die daar verschuldigd zijn. Dit geldt uiteraard ook voor de goederen die vanuit het Nederlandse gedeelte van dat eiland in het douanegebied van de Europese Gemeenschap worden ingevoerd aangezien het Nederlandse gedeelte geen deel uitmaakt van het douanegebied, noch van het BTW gebied, noch van het accijnsgebied van de Europese Gemeenschap.

• 5.3. Martinique

  • Geografie : ligt ten zuiden van Guadeloupe. Martinique bestaat uit een vulkanisch massief. Haar oppervlakte bedraagt 1.100 km².

  • Aantal inwoners : 384.000.

  • Politiek : Frans departement.

  • Voornaamste bronnen van inkomsten : teelt van rietsuiker, bananen en toerisme.

  • Belangrijkste stad : Fort de France is de hoofdplaats van het departement.

  • Opmerking : De uitvoer van Guadeloupe en Martinique gebeurt hoofdzakelijk naar Frankrijk en de Verenigde Staten.

  5.4. Mayotte

  • Geografie : eiland in de Indische Oceaan ten oosten van Afrika, gelegen tussen Mozambique en Madagascar, met een vochtig tropisch klimaat en gevormd door een vulkanisch massief. Mayotte is het oudste eiland van de archipel van de Comoren en bestaat uit 2 eilanden (Grande Terre en Petite Terre). De oppervlakte bedraagt slechts 374 km².

  • Aantal inwoners : 186.452.

  • Politiek : Frans departement.

  • Voornaamste bronnen van inkomsten : toerisme, aquacultuur, visvangst en teelt van bananen en kokosnoten.

  • Belangrijkste stad : Dzaoudi, die de administratieve hoofdplaats is van het departement, en Mamoudzou.

  5.5. Réunion

  • Geografie : eiland in de Indische Oceaan ten oosten van Afrika en Madagascar, met een gematigd tropisch klimaat en gevormd door een vulkanisch massief. Zijn oppervlakte bedraagt 2.512 km².

  • Aantal inwoners : 675.700.

  • Politiek : Frans departement.

  • Voornaamste bronnen van inkomsten : vanilleplanten, planten voor de parfumerie, rietsuiker, suiker en rum.

  • Belangrijkste steden : Saint-Denis, die de hoofdplaats is van het departement, Saint-Benoît, Saint-Paul en Saint-Pierre.

6. De Åland-Eilanden

• Geografie: de tussen Finland en Zweden gelegen eilanden bestaan uit een veelvoud van kleine eilandjes, waarvan het grootste, Åland, een lengte heeft van 40 km. Hun oppervlakte bedraagt 1.500 km².

• Aantal inwoners: 23.000.

• Politiek: alhoewel bij Finland aangehecht, genieten zij van een zekere autonomie en moeten zij gedemilitariseerd blijven.

• Voornaamste bronnen van inkomsten: visvangst, fruitbomen en toerisme.

• Belangrijkste stad: Mariehamn (Marianhamina).

7. Het Turks deel van Noord-Cyprus

• Geografie: noordelijk deel van Cyprus, het meest oostelijke eiland in de Middellandse Zee. De oppervlakte bedraagt 3.355 km².

• Aantal inwoners: 210.500.

• Politiek: De Turken bezetten sinds 1974 het noordelijk deel van Cyprus dat zij omdoopten tot "Kuzey Kibris Türk Cumhuriyeti" (Turkse Republiek van Noord-Cyprus). In 1983 riepen zij de onafhankelijkheid uit die echter enkel door Turkije werd erkend. De internationale gemeenschap heeft deze bezetting altijd veroordeeld.

• Voornaamste bronnen van inkomsten: toerisme, textiel, teelt van citrusvruchten en aardappelen.

• Belangrijkste steden: Nicosia (Turks deel), Famagusta en Kyrenia.

• Opmerking: de uitvoer van de Turkse Republiek van Noord-Cyprus gebeurt hoofdzakelijk naar Turkije en het Verenigd Koninkrijk.

V. Intrekking

De omzendbrief betreffende de verschillende gebieden van de Europese Gemeenschappen van 15 juni 2005, nr. D.D. 254.915 (D.I. 509.10) wordt ingetrokken.

Voor meer informatie kunt u terecht bij:

Dienst Operationele Expertise en Ondersteuning

Expertise Wet- en Regelgeving - Afdeling Douanewetgeving

E-mail: da.oeo.dd.ca@minfin.fed.be

(1) Richtlijn 92/12/EEG van de Raad van 25 februari 1992 is vanaf 15 januari 2009 vervangen door de Richtlijn 2008/118/EG van de Raad van 16 december 2008 houdende een algemene regeling inzake accijns en houdende intrekking van Richtlijn 92/12/EEG (Publicatieblad van de Europese Unie van 14 januari 2009, nr. L 9).

(2) Richtlijn 77/388/EEG van de Raad van 17 mei 1977 (Zesde BTW richtlijn) is vanaf 1 januari 2007 vervangen door de Richtlijn 2006/112/EG van de Raad van 28 november 2006 betreffende het gemeenschappelijke stelsel van belasting over de toegevoegde waarde (Publicatieblad van de Europese Unie van 11 december 2006, nr. L 347). Deze richtlijn voert in principe geen materiële wijzigingen door in de bestaande BTW-wetgeving maar strekt ertoe de Zesde BTW-Richtlijn te vervangen door een duidelijkere en rationelere voorstelling van de erin vervatte bepalingen.

(3) Besluit 2012/419/EU van de Europese Raad van 11 juli 2012 tot wijziging van de status van Mayotte ten aanzien van de Europese Unie (Publicatieblad van de Europese Unie van 31 juli 2012, nr. L 204).

(4) Richtlijn 2013/61/EU van de Raad van 17 december 2013 tot wijziging van de richtlijnen 2006/112/EG en 2008/118/EG wat betreft de Franse ultraperifere gebieden en met name Mayotte (Publicatieblad van de Europese Unie van 28 december 2013, nr. L 353).

(5) Verordening (EU) nr. 952/2013 van het Europees Parlement en van de Raad van 9 oktober 2013 tot vaststelling van het douanewetboek van de Unie (Publicatieblad van de Europese Unie van 10 oktober 2013, nr. L 269).

(6) De Canarische Eilanden worden beschouwd als deel uitmakende van het douanegebied. Krachtens artikel 1 van Verordening (EEG) nr. 1911/91 van 26 juni 1991 (Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen van 29 juni 1991, nr. L 171) zijn de bepalingen van de verdragen en van de besluiten van de Instellingen van de Europese Gemeenschappen onder de in deze verordening bedoelde voorwaarden van toepassing op de Canarische Eilanden.

(7) Met inbegrip van de overzeese departementen (DOM - Départements d'outre mer): Frans Guyana, Guadeloupe, Martinique, Mayotte en Réunion.

(8) Met inbegrip van de Åland-Eilanden.

(9) Met inbegrip van Akrotiri en Dhekelia, zijnde de zones van Cyprus die onder de soevereiniteit van het Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en Noord-Ierland vallen maar met uitzondering van het Turkse deel van het land.

(10) Deze wijziging werd ingevoerd door de Verordening (EU) nr. 517/2013 van de Raad van 13 mei 2013 tot aanpassing van bepaalde verordeningen, besluiten en beschikkingen op het gebied van vrij verkeer van goederen, vrij verkeer van personen, vennootschapsrecht, mededingingsbeleid, landbouw, voedselveiligheid, veterinair en fytosanitair beleid, vervoersbeleid, energie, belastingen, statistieken, trans-Europese netwerken, rechtswezen en grondrechten, justitie, vrijheid en veiligheid, milieu, douane-unie, externe betrekkingen, buitenlands en veiligheids- en defensiebeleid en instellingen, in verband met de toetreding van de Republiek Kroatië (Publicatieblad van de Europese Unie van 10 juni 2013, nr. L 158, blz. 65).

(11) Belgisch Staatsblad van 31 december 2009 (Omzetting van Richtlijn 2008/118/EG van de Raad van 16 december 2008).

(12) Omzetting van de Richtlijn 2006/112/EG van de Raad van 28 november 2006 betreffende het gemeenschappelijke stelsel van belasting over de toegevoegde waarde.

(13) Gewijzigd door artikel 3 van de wet tot wijziging van het wetboek van de belasting over de toegevoegde waarde van 17 juni 2004 (Belgisch Staatsblad van 28 juni 2004).