Circulaire 2017/C/52 betreffende het ontstaan van een penale boete – Gevolgen voor de collectieve insolventieprocedures
Penale boeten ontstaan op datum van de strafrechtelijke uitspraak.
In de collectieve schuldenregeling, het faillissement en de WCO bepaalt dit de aard van de schuldvordering.
Penale boeten, collectieve schuldenregeling, faillissement, WCO
FOD Financiën, 04.08.2017
Algemene administratie van de inning en invordering
I. Op welke datum ontstaat een penale boete?
II. Wat betekent dit voor de collectieve schuldenregeling?
III. Wat betekent dit voor het faillissement?
IV. Wat betekent dit voor de procedure van gerechtelijke reorganisatie (WCO)?
I. Op welke datum ontstaat een penale boete?
Een penale boete is slechts verschuldigd ná een strafrechtelijke veroordeling (1).
__________
(1) Cfr. de artikels 3, 7, 7bis en 38 Strafwetboek
Er is enerzijds het moment waarop de strafbare feiten gepleegd worden en anderzijds het tijdstip waarop de rechter de veroordeling wegens die strafbare feiten uitspreekt en hierbij als straf een geldboete oplegt.
Een penale boete bestaat dus nog niet op het ogenblik dat de strafbare feiten worden gepleegd.
Het is de rechter die beslist over de opportuniteit om al dan niet een penale boete als straf uit te spreken, zodat enkel de datum van het vonnis waarbij de schuldenaar effectief veroordeeld wordt tot de penale boete doorslaggevend is.
II. Wat betekent dit voor de collectieve schuldenregeling?
Er kunnen zich drie situaties voordoen:
1. De strafbare feiten en de strafrechtelijke veroordeling dateren van vóór de beschikking van toelaatbaarheid:
De penale boete is een zekere en vaststaande schuldvordering die als schuld in de massa wordt opgenomen in de regeling.
2. De strafbare feiten dateren van vóór de beschikking van toelaatbaarheid, de strafrechtelijke veroordeling dateert van nadien:
Niettegenstaande het strafrechtelijk vonnis dateert van ná de beschikking van toelaatbaarheid, is de penale boete geen boedelschuld.
Boedelschulden in het kader van een collectieve schuldenregeling zijn (2):
__________
(2) E. VAN ACKER, C. VERBEKE, B. WYLLEMAN, Praktische gids voor schuldbemiddelaars, ed.2013, nr.46
- schulden die ontstaan zijn in de loop van de collectieve schuldenregeling, én
- die ofwel kaderen binnen een normaal vermogensbeheer door de schuldenaar,
- ofwel voortspruiten uit handelingen die het normaal vermogensbeheer te buiten gaan maar waarvoor toestemming van de schuldbemiddelingsrechter werd bekomen.
Een penale boete is een patrimoniale straf ten gevolge van misdrijven zoals omschreven in het Strafwetboek, en valt buiten het normaal vermogensbeheer (3).
__________
(3) Dit in tegenstelling tot bv. nieuwe aanslagen m.b.t. inkomsten, waarvan wél algemeen aanvaard wordt dat dit boedelschulden zijn, aangezien het immers gaat om belastingen op inkomsten die aangewend zijn voor het leefgeld van de schuldenaars en/of voor de afbetalingen van de schulden (E. VAN ACKER, C. VERBEKE, B. WYLLEMAN, o.c., nr. 444).
Bijgevolg is een penale boete die werd vastgesteld in een strafrechtelijke uitspraak van ná de beschikking van toelaatbaarheid geen boedelschuld in het kader van de collectieve schuldenregeling.
Zij is echter wél een nieuw feit, in de zin van artikel 1675/14, §2 Ger.W. dat principieel de aanpassing of herziening van het plan tot gevolg heeft.
3. De strafbare feiten en de strafrechtelijke veroordeling dateren van ná de beschikking van toelaatbaarheid:
Idem situatie 2.
III. Wat betekent dit voor het faillissement?
Er kunnen zich drie situaties voordoen:
1. De strafbare feiten en de strafrechtelijke veroordeling dateren van vóór het faillissementsvonnis:
De penale boete is een zekere en vaststaande schuldvordering die als schuld in de massa wordt opgenomen in het faillissement.
2. De strafbare feiten dateren van vóór het faillissementsvonnis, de strafrechtelijke veroordeling dateert van nadien:
Niettegenstaande het strafrechtelijk vonnis dateert van ná het faillissementsvonnis, is de penale boete geen boedelschuld.
Boedelschulden in het kader van een faillissement zijn (4):
__________
(4) B. VANDERMEULEN, D. VERCRUYSSE, Praktische gids voor Faillissementscuratoren, ed. 2007, nr. 502.
- schulden die ontstaan zijn ná de faillissementsdatum, en
- die voortvloeien uit prestaties binnen het kader van de lopende contracten of handelsactiviteiten die door de curator q.q. worden voortgezet,
- met het oog op het beheer, de wedersamenstelling, de vereffening en de verdeling van de faillissementsboedel.
Een penale boete voldoet niet aan deze omschrijving.
Het gaat hier dus om een schuld buiten de massa.
Een dergelijke schuld is enkel verhaalbaar op de goederen van de gefailleerde, die niet tot de failliete boedel behoren.
3. De strafbare feiten en de strafrechtelijke veroordeling dateren van ná het faillissementsvonnis:
Idem situatie 2.
IV.Wat betekent dit voor de procedure van gerechtelijke reorganisatie (WCO)?
Er kunnen zich drie situaties voordoen:
1. De strafbare feiten en de strafrechtelijke veroordeling dateren van vóór de opening van de procedure tot gerechtelijke reorganisatie:
De penale boete is een zekere en vaststaande schuldvordering die als schuld in de opschorting wordt opgenomen in het plan.
2. De strafbare feiten dateren van vóór de opening van de procedure tot gerechtelijke reorganisatie, de strafrechtelijke veroordeling dateert van nadien:
Een penale boete die werd uitgesproken door de strafrechter ná het vonnis van opening van de procedure tot gerechtelijke reorganisatie is een nieuwe schuld waarvoor onmiddellijk tot tenuitvoerlegging kan worden overgegaan.
3. De strafbare feiten en de strafrechtelijke veroordeling dateren van ná de opening van de procedure tot gerechtelijke reorganisatie:
Idem situatie 2.