Commentaar inzake de gevolgen op het vlak van de procedure inkomstenbelastingen van:

- de artikelen 19 en 21 van de wet van 22.04.2019 tot het toegankelijker maken van de rechtsbijstandsverzekering (BS08.05.2019);

- het KB van 16.07.2019 met betrekking tot de attesten voor de belastingvermindering voor premies voor een rechtsbijstandsverzekering (BS 29.07.2019);

- het KB van 08.10.2019 tot aanduiding van de dienst die belast wordt met de controle op de conformiteit van de overeenkomsten voor een rechtsbijstandsverzekering waarvoor een belastingvermindering is aangevraagd, met de bepalingen van hoofdstuk 2 van de wet van 22.04.2019 tot het toegankelijker maken van rechtsbijstandsverzekering (BS21.10.2019).

FOD Financiën, 29.05.2020
Algemene Administratie van de Fiscaliteit – Taxatieprocedure en Verplichtingen

Inhoudstafel

I. Reglementaire bepalingen

1. Wet van 22.04.2019 tot het toegankelijker maken van de rechtsbijstandsverzekering
2. Koninklijk besluit van 16.07.2019 met betrekking tot de attesten voor de belastingvermindering voor premies voor een rechtsbijstandsverzekering
3. Koninklijk besluit van 08.10.2019 tot aanduiding van de dienst die belast wordt met de controle op de conformiteit van de overeenkomsten voor een rechtsbijstandsverzekering waarvoor een belastingvermindering is aangevraagd, met de bepalingen van hoofdstuk 2 van de wet van 22.04.2019 tot het toegankelijker maken van rechtsbijstandsverzekering

II. Wijziging van artikel 323/1, § 1, WIB 92 – Gecoördineerde wettekst
III. Invoering van een nieuw artikel in het KB/WIB 92
IV. Bespreking

1. Verplichting voor verzekeringsondernemingen om de aan de verzekerde uitgereikte attesten over te maken aan de FOD Financiën
2. Door verzekeraars aan de FOD Financiën verstrekte vermeldingen en gegevens
3. Controle door de FOD Financiën op de conformiteit van de overeenkomsten, waarvoor attesten werden afgeleverd, met de bepalingen van hoofdstuk 2 van de wet van 22.04.2019

3.1. Principes
3.2. Gevolgen van de afgifte van een niet-conform attest door de verzekeringsonderneming

4. Gevolgen van het niet of laattijdig indienen van het attest bij de FOD Financiën of van het onvolledige of onnauwkeurige karakter van het attest
5. Bewaring van de gegevens

I. Reglementaire bepalingen

1. Wet van 22.04.2019 tot het toegankelijker maken van de rechtsbijstandsverzekering

Art. 19. Artikel 323/1, § 1, van hetzelfde Wetboek, ingevoegd bij de wet van 18 december 2016, wordt aangevuld met een derde lid, luidende:

"Wanneer een verzekeringsonderneming een attest aflevert met het oog op het bekomen van de in artikel 145^49 bedoelde belastingvermindering, is zij er jaarlijks toe gehouden om aan de administratie de gegevens mee te delen met betrekking tot de verzekeringsovereenkomsten rechtsbijstand.".

Art. 21. De bepalingen van titel VII, hoofdstuk III, van het Wetboek van de inkomstenbelastingen 1992, wat de onderzoeks- en controlemiddelen betreft, zijn van toepassing op de controle op de conformiteit van de overeenkomsten waarvoor het in artikel 145^49, § 2, van datzelfde Wetboek bedoelde attest is afgeleverd met de bepalingen van hoofdstuk 2 van deze wet. De Koning duidt de dienst aan die belast wordt met de in het eerste lid bedoelde controle.

Het ten onrechte afleveren van het in artikel 145^49, § 2, van het Wetboek van de inkomstenbelastingen 1992 bedoelde attest wordt beschouwd als een inbreuk op een bepaling van dat Wetboek.

2. Koninklijk besluit van 16.07.2019 met betrekking tot de attesten voor de belastingvermindering voor premies voor een rechtsbijstandsverzekering

HOOFDSTUK 1. - Wijziging van het KB/WIB 92

Art. 1. In hoofdstuk 1 van het KB/WIB 92 wordt een afdeling XXVundecies/7 ingevoegd die het artikel 63^18/17 omvat, luidende:

"Afdeling XXVundecies/7 - Belastingvermindering voor premies voor een rechtsbijstandsverzekering (Wetboek van de inkomstenbelastingen 1992, artikel 145^49, § 2, tweede lid)

Art. 63^18/17. De verzekeraar die een in artikel 145^49, § 1, van het Wetboek van de inkomstenbelastingen 1992 bedoelde rechtsbijstandsverzekering afsluit, moet aan de verzekeringnemer jaarlijks vóór 1 maart van het jaar dat volgt op het jaar van de betaling van de premies een attest afleveren dat:

- het bedrag vermeldt van de premies die werden betaald tijdens het jaar waarvoor het attest wordt uitgereikt en in aanmerking komen voor de belastingvermindering;

- bevestigt, overeenkomstig artikel 145^49, § 2, eerste lid, van het Wetboek van de inkomstenbelastingen 1992, dat de overeenkomst voldoet aan alle voorwaarden van hoofdstuk 2 van de wet van 22 april 2019 tot het toegankelijker maken van de rechtsbijstandsverzekering.

Het model van het in het eerste lid bedoelde attest wordt vastgelegd door de Minister van Financiën of zijn gedelegeerde.".

HOOFDSTUK 2. - Wijzigingen van het koninklijk besluit van 9 februari 2017 tot uitvoering van artikel 323/1 van het Wetboek van de inkomstenbelastingen 1992 houdende de elektronische uitwisseling van gegevens met betrekking tot de hypothecaire leningen en individuele levensverzekeringen

Art. 2. In het opschrift van het koninklijk besluit van 9 februari 2017 tot uitvoering van artikel 323/1 van het Wetboek van de inkomstenbelastingen 1992 houdende de elektronische uitwisseling van gegevens met betrekking tot de hypothecaire leningen en individuele levensverzekeringen worden de woorden "en individuele levensverzekeringen" vervangen door de woorden "individuele levensverzekeringen en rechtsbijstandsverzekeringen".

Art. 3. Artikel 1 van hetzelfde besluit, waarvan de bestaande tekst paragraaf 1 zal vormen, wordt aangevuld met een paragraaf 2, luidende:

" § 2. In uitvoering van artikel 323/1, § 2, van het Wetboek van de inkomstenbelastingen 1992, zijn de verzekeringsondernemingen die een attest afleveren met het oog op het bekomen van de belastingvermindering voor premies voor een rechtsbijstandsverzekering als bedoeld in artikel 145⁴⁹ van datzelfde Wetboek, er toe gehouden om langs elektronische weg de uitgereikte attesten 281.63 aan de administratie over te maken.

De in het vorige lid bedoelde elektronische overdracht gebeurt ten laatste op 1 maart van ieder jaar dat volgt op het kalenderjaar waarop de attesten 281.63 betrekking hebben en voor de eerste maal op 1 maart 2020.".

Art. 4. In hetzelfde besluit wordt een artikel 3/1 ingevoegd, luidende:

"Art. 3/1. De gegevens die moeten worden meegedeeld door de verzekeraars met betrekking tot contracten voor een rechtsbijstandsverzekering waarvan de premies recht kunnen geven op de in artikel 145^49 van het Wetboek van de inkomstenbelastingen 1992 bedoelde belastingvermindering zijn:

- het nummer van het attest;

- de naam, voornaam en het adres van de verzekeringnemer;

- het nationaal nummer van de verzekeringnemer;

- het referentienummer van het contract en van de eventuele wijzigingen ervan;

- het bedrag van de premies die werden betaald tijdens het jaar waarvoor het attest wordt uitgereikt;

- de bevestiging dat de overeenkomst voldoet aan alle voorwaarden van hoofdstuk 2 van de wet van 22 april 2019 tot het toegankelijker maken van de rechtsbijstandsverzekering.".

Art. 5. In artikel 4 van hetzelfde besluit worden de woorden "de attesten 281.61 en 281.62" vervangen door de woorden "de attesten 281.61, 281.62 en 281.63".

Art. 6. In hetzelfde besluit wordt een artikel 4/1 ingevoegd, luidende:

"Art. 4/1. Onverminderd de bewaring die noodzakelijk is voor de verdere verwerking met het oog op archivering in het algemeen belang, wetenschappelijk of historisch onderzoek of statistische doeleinden bedoeld in artikel 89 van Verordening (EU) 2016/679 van 27 april 2016 van het Europees Parlement en de Raad betreffende de bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens en betreffende het vrije verkeer van die gegevens en tot intrekking van Richtlijn 95/46/EG (algemene verordening gegevensbescherming), bewaart de administratie de persoonsgegevens die voorkomen op de attesten die haar in uitvoering van artikel 323/1 van het Wetboek van de inkomstenbelastingen 1992 via elektronische weg worden overgemaakt niet langer dan noodzakelijk voor de doeleinden waarvoor ze worden verwerkt, met een maximale bewaartermijn die één jaar na de definitieve beëindiging van de rechterlijke, administratieve en buitengerechtelijke procedures en beroepen die betrekking hebben op het afleveren van de attesten of op het verlenen van de belastingvoordelen in het kader waarvan de attesten worden afgeleverd, niet mag overschrijden.".

Art. 7. Artikel 5 van hetzelfde besluit wordt als volgt vervangen:

"Art. 5. Dit besluit is van toepassing op:

- de attesten die moeten worden uitgereikt met betrekking tot de betalingen vanaf aanslagjaar 2017 met het oog op het bekomen van een belastingvoordeel als bedoeld in de artikelen 145^1, 2° en 3°, 145^24, § 3, 145^37 tot 145^42, 145^46ter tot 145^46quinquies, 526, § 2, en 539 van het Wetboek van de inkomstenbelastingen 1992;

- de attesten die moeten worden uitgereikt met betrekking tot de betalingen vanaf aanslagjaar 2020 met het oog op het bekomen van de belastingvermindering als bedoeld in artikel 145^49 van het voormelde Wetboek.".

HOOFDSTUK 3. - Inwerkingtreding en slotbepaling

Art. 8. Dit besluit treedt in werking op 1 september 2019 en is van toepassing op de attesten die worden uitgereikt vanaf aanslagjaar 2020, met uitzondering van artikel 6 dat van toepassing is op de attesten die worden uitgereikt vanaf aanslagjaar 2017.

Art. 9. De minister die bevoegd is voor Financiën, is belast met de uitvoering van dit besluit.

3. Koninklijk besluit van 08.10.2019 tot aanduiding van de dienst die belast wordt met de controle op de conformiteit van de overeenkomsten voor een rechtsbijstandsverzekering waarvoor een belastingvermindering is aangevraagd, met de bepalingen van hoofdstuk 2 van de wet van 22.04.2019 tot het toegankelijker maken van rechtsbijstandsverzekering

Art. 1. Het Centrum Grote Ondernemingen Beheer en Gespecialiseerde Controles - Cel financiële sector - van de Algemene Administratie van de Fiscaliteit van de FOD Financiën wordt belast met de controle op de conformiteit van de overeenkomsten waarvoor het in artikel 145^49, § 2, van het Wetboek van de inkomstenbelastingen 1992 bedoelde attest is afgeleverd met de bepalingen van hoofdstuk 2 van de wet van 22 april 2019 tot het toegankelijker maken van de rechtsbijstandsverzekering.

Art. 2. De minister bevoegd voor Financiën is belast met de uitvoering van dit besluit.

II. Wijziging van artikel 323/1, § 1, WIB 92 – Gecoördineerde wettekst

Art. 323/1 - § 1. Wanneer een kredietinstelling of -organisme of een verzekeringsonderneming een attest aflevert met het oog op het bekomen van een belastingvoordeel als bedoeld in de artikelen 145^1, 2° en 3°, 145^24, § 3, 145^37 tot 145^42, 145^46ter tot 145^46quinquies, 526, § 2, en 539, is zij er jaarlijks toe gehouden om aan de administratie de gegevens mee te delen met betrekking tot individueel gesloten levensverzekeringscontracten, hypothecaire leningsovereenkomsten en leningsovereenkomsten als bedoeld in artikel 2 van de economische herstelwet van 27 maart 2009.

Wat de attesten betreft met het oog op het bekomen van een belastingvermindering als bedoeld in de artikel 145^24, § 3, is het eerste lid slechts van toepassing op de hypothecaire leningsovereenkomsten met een minimale duurtijd van 10 jaar.

Wanneer een verzekeringsonderneming een attest aflevert met het oog op het bekomen van de in artikel 145^49 bedoelde belastingvermindering, is zij er jaarlijks toe gehouden om aan de administratie de gegevens mee te delen met betrekking tot de verzekeringsovereenkomsten rechtsbijstand.

III. Invoering van een nieuw artikel in het KB/WIB 92

Art. 63^18/17 - De verzekeraar die een in artikel 145^49, § 1, van het Wetboek van de inkomstenbelastingen 1992 bedoelde rechtsbijstandsverzekering afsluit, moet aan de verzekeringnemer jaarlijks vóór 1 maart van het jaar dat volgt op het jaar van de betaling van de premies een attest afleveren dat:

- het bedrag vermeldt van de premies die werden betaald tijdens het jaar waarvoor het attest wordt uitgereikt en in aanmerking komen voor de belastingvermindering;

- bevestigt, overeenkomstig artikel 145^49, § 2, eerste lid, van het Wetboek van de inkomstenbelastingen 1992, dat de overeenkomst voldoet aan alle voorwaarden van hoofdstuk 2 van de wet van 22 april 2019 tot het toegankelijker maken van de rechtsbijstandsverzekering.

Het model van het in het eerste lid bedoelde attest wordt vastgelegd door de Minister van Financiën of zijn gedelegeerde.

IV. Bespreking

1. Verplichting voor verzekeringsondernemingen om de aan de verzekerde uitgereikte attesten over te maken aan de FOD Financiën

Artikel 323/1, § 1, 3de lid, WIB 92, verplicht de verzekeringsondernemingen om het attest op grond waarvan de belastingvermindering voor overeenkomsten van rechtsbijstandsverzekeringen worden toegekend, aan de fiscale administratie over te maken. Een dergelijke overdracht door de verzekeringsondernemingen voorkomt dat de belastingplichtige het attest ter beschikking van de administratie moet houden.

De overdracht van het attest gebeurt via elektronische weg en moet jaarlijks plaatsvinden zolang de rechtsbijstandverzekering voldoet aan de voorwaarden om in aanmerking te komen voor een belastingvermindering. Het attest moet door de verzekeraar ten laatste worden bezorgd op 1 maart van ieder jaar dat volgt op het kalenderjaar waarop ze betrekking hebben, en voor de eerste maal op 01.03.2020.

Het model van het attest (zie bericht in BS van 23.09.2019) en de praktische modaliteiten van de elektronische indiening ervan wordt bepaald door de minister van Financiën of zijn gedelegeerde.

2. Door verzekeraars aan de FOD Financiën verstrekte vermeldingen en gegevens

De gegevens medegedeeld door de verzekeraars, door middel van het attest, zijn de volgende:

- het nummer van het attest;

- de naam, voornaam en het adres van de verzekeringnemer;

- het nationaal nummer van de verzekeringnemer;

- het referentienummer van het contract en van de eventuele wijzigingen ervan;

- het bedrag van de premies die werden betaald tijdens het jaar waarvoor het attest wordt uitgereikt;

- de bevestiging dat de overeenkomst voldoet aan alle voorwaarden van hoofdstuk 2 van de wet van 22.04.2019 tot het toegankelijker maken van de rechtsbijstandsverzekering.

3. Controle door de FOD Financiën op de conformiteit van de overeenkomsten, waarvoor attesten werden afgeleverd, met de bepalingen van hoofdstuk 2 van de wet van 22.04.2019

3.1. Principes

De verzekeraars zijn er wettelijk toe gehouden om in de attesten die zij jaarlijks aan de fiscus voorleggen, te bevestigen dat de verzekeringsovereenkomsten rechtsbijstand voldoen aan de voorwaarden van hoofdstuk 2 van de wet van 22.04.2019. De administratie is gerechtigd om na te gaan of deze verzekeringsovereenkomsten in overeenstemming zijn met de hiervoor vermelde bepalingen, teneinde te garanderen dat aan de minimumvoorwaarden voor het verkrijgen van de belastingvermindering wordt voldaan.

Overeenkomstig het KB van 08.10.2019 (BS 21.10.2019) is het centrum Grote Ondernemingen Beheer en Gespecialiseerde Controles – Cel financiële sector – van de Algemene Administratie van de Fiscaliteit (AAFisc) aangeduid om de controle op de conformiteit uit te voeren. Deze controle gebeurt overeenkomstig de inzake inkomstenbelastingen toepasselijke bepalingen wat betreft de onderzoeks- en controlemiddelen, namelijk de bepalingen van titel VII, hoofdstuk III van het WIB 92 en wordt uitgevoerd op het niveau van verzekeraars en niet op het niveau van individuele belastingplichtigen die de belastingvermindering aanvragen.

3.2. Gevolgen van de afgifte van een niet-conform attest door de verzekeringsonderneming

De afgifte van een attest door de verzekeraar waarin wordt verklaard dat aan de minimale voorwaarden in hoofdstuk 2 van de wet van 22.04.2019 wordt voldaan terwijl dit niet het geval is, leidt niet tot het verlies van de belastingvermindering voor de belastingplichtige die er te goeder trouw heeft om verzocht.

De verzekeraar die het attest ten onrechte heeft uitgereikt moet daarentegen de staat vergoeden voor de belastingvermindering die ten onrechte aan de verzekeringnemer werd toegekend.

Bovendien wordt een verzekeraar, die een attest heeft uitgereikt voor een contract dat niet voldoet aan de voorwaarden voor het verkrijgen van de belastingvermindering, geacht een inbreuk op een bepaling van het WIB 92, te hebben begaan. Bijgevolg is de cel financiële sector van het centrum Grote Ondernemingen Beheer en Gespecialiseerde Controles van de AAFisc gerechtigd om administratieve sancties toe te passen, zoals bijvoorbeeld de boetes voorzien in artikel 445, § 1, WIB 92. Deze dienst kan de verzekeringsonderneming een boete opleggen voor elk ten onrechte uitgereikt attest.

4. Gevolgen van het niet of laattijdig indienen van het attest bij de FOD Financiën of van het onvolledige of onnauwkeurige karakter van het attest

De ambtenaar die belast is met de controle van het fiscale dossier van een belastingplichtige die de belastingvermindering voor de rechtsbijstandverzekering heeft aangevraagd, kan de volgende overtredingen vaststellen die in strijd zijn met artikel 323/1, WIB 92 (zie punt IV.1 hierboven):

- het niet opsturen van het attest naar de FOD Financiën door de verzekeraar;

- het laattijdig opsturen van het attest naar de FOD Financiën door de verzekeraar;

- het onvolledige of onnauwkeurige karakter van het afgeleverde attest.

Overeenkomstig artikel 445, § 1, WIB 92, kan een administratieve geldboete worden opgelegd door de ambtenaar gemachtigd door de adviseur-generaal van de bevoegde dienst waaronder de verzekeringsonderneming ressorteert.

In dit geval kan de administratie een boete opleggen per attest dat niet, laattijdig, onvolledig of onnauwkeurig wordt ingediend.

5. Bewaring van de gegevens

De FOD Financiën zal de in het attest opgenomen persoonsgegevens niet langer bewaren dan noodzakelijk is voor de doeleinden waarvoor ze worden verwerkt, met een maximale bewaartermijn tot één jaar na de definitieve beëindiging van de procedures of beroepen die verband houden met het afleveren van de attesten zelf of het verlenen van de voordelen waarvoor de attesten worden afgeleverd. De bewaartermijn geldt niet enkel voor de attesten die worden uitgereikt voor de premies voor een rechtsbijstandsverzekering, maar ook voor de attesten die worden uitgereikt voor individuele levensverzekeringen en hypothecaire leningen.

Interne ref.: 724.661