Circulaire nr. Ci.D.19/416.334 9e afl. dd. 08.01.1991

CIRC 08.01.91/1

Circulaire nr. Ci.D.19/416.334 9e afl. dd. 08.01.1991


Bull. nr. 702, pag. 382

FISCALE BEPALINGEN 1989
Kapitalen en afkoopwaarden
Omzettingsrenten

GROEPSVERZEKERING
Kapitalen en afkoopwaarden

KAPITALEN
Kapitalen geldend als renten of pensioenen
Omzetting in lijfrenten


Commentaar op art. 328, W. 22.12.1989 houdende fiscale bepalingen (beperking in de tijd van de belastingheffing op sommige omzettingsrenten).

Beperking in de tijd van de belastingheffing op sommige omzettingsrenten.

INHOUDSTABEL I. WETTEKST I/550 II. ALGEMENE DRAAGWIJDTE I/551 III. BEDOELDE KAPITALEN EN AFKOOPWAARDEN I/552 tot 554 IV. AANSLAGSTELSEL I/555 en 556 V. BEPERKING VAN DE BELASTINGHEFFING IN DE TIJD I/557 tot 561 VI. INWERKINGTREDING I/562 VII. TOEPASSINGSVOORBEELDEN I/563 VIII. RICHTLIJNEN VOOR DE TAXATIEDIENSTEN I/564 tot 568 I. WETTEKST

Art. 447

I/550
In afwijking van artikel 47, § 1, 4°, van de wet van 27 december 1984 houdende fiscale bepalingen :

1° wordt de omzettingsrente van de in artikel 93, § 1, 2°, litt. f tot h, bedoelde kapitalen, afkoopwaarden en andere eenmalige toelagen die werden betaald of toegekend voor 1 januari 1985, gezamenlijk met de andere inkomsten van de genieter belast vanaf het belastbaar tijdperk waarin het bedrag van die rente vormt, is betaald of toegekend :

a) wanneer de omzettingsrente, overeenkomstig de bepalingen van artikel 92, 5 pct. bedraagt, gedurende tien opeenvolgende belastbare tijdperken of tot het belastbaar tijdperk waarin de genieter is overleden wanneer die gebeurtenis plaats vindt voor het verstrijken van deze periode van tien belastbare tijdperken;

b) wanneer die omzettingsrente overeenkomstig de bepalingen van artikel 92 minder dan 5 pct. bedraagt, gedurende dertien opeenvolgende belastbare tijdperken of tot het belastbaar tijdperk waarin de genieter is overleden wanneer die gebeurtenis plaats vindt voor het verstrijken van deze periode van dertien belastbare tijdperken;

2° wordt de omzettingsrente van de voor 1 januari 1985 betaalde of toegekende vergoedingen in kapitaal, die niet gewaarborgd zijn door een verzekeringscontract ten voordele van de schuldenaar of door het reglement van een voorzorgsfonds ingesteld ten voordele van het personeel van de onderneming en die bedoeld zijn in artikel 92, § 1, 2°, zoals de bepaling bestond alvorens te zijn gewijzigd bij artikel 16 van de wet van 27 december 1984 houdende fiscale bepalingen, gezamenlijk met de andere inkomsten van de genieter belast vanaf het belastbaar tijdperk waarin het bedrag dat die rente vormt is betaald of toegekend :

a) wanneer overeenkomstig de bepalingen van bedoeld artikel 92, de omzettingsrente 6,57 pct. of meer bedraagt, gedurende dertien opeenvolgende belastbare tijdperken of tot het belastbaar tijdperk waarin de genieter is overleden wanneer die gebeurtenis plaats vindt voor het verstrijken van deze periode van dertien belastbare tijdperken.

II. ALGEMENE DRAAGWIJDTE

I/551
Art. 328, W. 22.12.1989 heeft in het WIB een nieuw art. 447 ingevoegd dat een overgangsbepaling instelt om de belastingheffing op basis van een fictieve omzettingsrente voor sommige kapitalen en afkoopwaarden, die voor 01.01.1985 zijn betaald of toegekend, in de tijd te beperken.

De overgangsbepaling betreft de kapitalen en afkoopwaarden die, indien zij op of na 01.01.1985 zouden zijn betaald of toegekend, overeenkomstig art. 93, § 1, 2°, litt. f tot h, WIB, afzonderlijk tegen het tarief van 16,5 pct. zouden zijn belast.

De omzettingsrente van die kapitalen en afkoopwaarden, bepaald aan de hand van een schaal die naar het geval varieert van 1 tot 5 pct. of van 2,81 tot 15 pct., moet aan de hand van de toegepaste omzettingscoëfficiënt nog slechts gedurende 10 of 13 opeenvolgende belastbare tijdperken worden belast. Het overlijden voor het verstrijken van de termijn van 10 of 13 belastbare tijdperken maakt vanzelfsprekend een einde aan de belastingheffing.

III. BEDOELDE KAPITALEN EN AFKOOPWAARDEN

I/552
Alleen de voor 01.01.1985 betaalde of toegekende kapitalen en afkoopwaarden, die tot de hiernavolgende categorieën behoren, zijn bedoeld :



kapitalen van groepsverzekeringscontracten, wanneer zij zijn vereffend bij het normaal verstrijken van het contract of bij het overlijden van de verzekerde, zomede de afkoopwaarden van die contracten wanneer zij zijn vereffend :
  • ofwel in één van de vijf jaren die aan het normale verstrijken van het contract voorafgaan;
  • ofwel ter gelegenheid van de pensionering van de verzekerde;
  • ofwel ter gelegenheid van de brugpensionering van de verzekerde;




andere kapitalen dan die bedoeld sub 1°, geldend als rente of pensioen, wanneer zij aan de rechthebbende worden uitgekeerd ten vroegste :
  • ofwel ter gelegenheid van zijn pensionering op de normale datum;
  • ofwel ter gelegenheid van zijn pensionering in één van de vijf jaren die aan die datum voorafgaan;
  • ofwel ter gelegenheid van zijn brugpensionering;
  • ofwel ter gelegenheid van het overlijden van de persoon van wie hij de rechtverkrijgende is;




de afkoop van de gekapitaliseerde waarde van een gedeelte van het wettelijk rust- of overlevingspensioen.
I/553
Integendeel zijn niet bedoeld :

  • kapitalen en afkoopwaarden van individuele levensverzekeringscontracten of van aanvullende wettelijke pensioenen als bedoeld in art. 52bis, KB nr. 72 van 10.11.1967 betreffende het rust- en overlevingspensioen der zelfstandigen;
  • toekenningen in kapitaal die de aard hebben van een vergoeding tot geheel of gedeeltelijk herstel van een bestendige derving van beroepsinkomsten.


I/554
De aandacht wordt er ook op gevestigd dat het nieuwe art. 447 WIB in geen enkel opzicht het belastbare karakter van de betreffende kapitalen en afkoopwaarden wijzigt, maar de belastingheffing op de ermee verband houdende omzettingsrente in de tijd beperkt.

IV. AANSLAGSTELSEL

I/555
In de regel worden de in nr. I/552 bedoelde kapitalen en afkoopwaarden in de vorm van een fictieve omzettingsrente belast, die jaarlijks moet worden aangegeven en aan de hand van de coëfficiënten van het huidige art. 57 KB/WIB wordt berekend (coëfficiënten variërend van 1 tot 5 pct., afhankelijk van de leeftijd van de verkrijger).

I/556
Gelet op de destijds geldende wettelijke en reglementaire bepalingen, worden sommige kapitalen die tussen 31.12.1980 en 01.01.1985 zijn betaald of toegekend evenwel volledig of gedeeltelijk belast in de vorm van een fictieve omzettingsrente die wordt berekend aan de hand van coëfficiënten die variëren van 2,81 tot 15 pct.

Het betreft :

  • "gratis kapitalen", d.w.z. door ondernemingen toegekende vergoedingen in kapitaal die niet voorkomen van een voorheen ten voordele van de schuldenaar onderschreven verzekeringscontract of die niet verschuldigd zijn ter uitvoering van het reglement van een voorzorgsfonds dat ten voordele van het personeel van de onderneming is opgericht;
  • kapitalen van een bedrijfsleidersverzekering, d.w.z. vergoedingen in kapitaal die aan de belastingplichtige worden uitbetaald na door de onderneming te zijn gefinancierd door middel van een bedrijfsleidersverzekering die in haar voordeel werd gesloten.


De wijze waarop de omzettingsrente van die kapitalen wordt berekend, is uiteengezet in Com.IB 92/12.2 tot 12.6.

V. BEPERKING VAN DE BELASTINGHEFFING IN DE TIJD

I/557
Tot op heden waren de in de nrs. I/555 en I/556 beoogde omzettingsrenten belastbaar tot aan het overlijden van de verkrijger, ongeacht de termijn die verliep tussen het tijdstip van betaling of toekenning van het kapitaal of de afkoopwaarde en het overlijden.

Bij lange levensduur leidde die regeling tot een overdreven belastingheffing in vergelijking met het huidig aanslagstelsel dat in een eenmalige heffing tegen 16,5 pct. bestaat.

I/558
Daarom moeten de bedoelde omzettingsrenten, naar het geval, voortaan nog slechts gedurende 10 of 13 opeenvolgende belastbare tijdperken met de andere beroepsinkomsten worden samengevoegd.

I/559
Voor omzettingsrenten die worden verkregen met toepassing van de schaal van 1 tot 5 pct., wordt de aanslagtermijn beperkt tot maximaal :

  • 10 opeenvolgende belastbare tijdperken wanneer de coëfficiënt van 5 pct. werd toegepast, d.w.z. wanneer de belastingplichtige bij de betaling of toekenning van het kapitaal of de afkoopwaarde 65 jaar of ouder was;
  • 13 opeenvolgende belastbare tijdperken wanneer een lagere coëfficiënt dan 5 pct. werd toegepast.


I/560
Voor de omzettingsrenten die worden verkregen met toepassing van de schaal van 2,81 tot 15 pct., wordt de aanslagtermijn beperkt tot maximaal :

  • 10 opeenvolgende belastbare tijdperken wanneer een coëfficiënt van 6,57 pct. of hoger werd toegepast, d.w.z. wanneer de belastingplichtige bij de betaling of toekenning van het kapitaal 65 jaar of ouder was;
  • 13 opeenvolgende belastbare tijdperken wanneer een lagere coëfficiënt dan 6,57 pct. werd toegepast.


I/561
Er wordt aan herinnerd dat bij overlijden voor het verstrijken van de 10 of 13 opeenvolgende belastbare tijdperken, de jaarlijkse fictieve rente voor de laatste maal en onverkort belastbaar is voor het jaar van overlijden.

VI. INWERKINGTREDING

I/562
Overeenkomstig art. 333, § 1, 1°, van de Wet van 22.12.1989, treedt het nieuwe art. 447 WIB in werking vanaf het aj. 1990.

Dit houdt inzonderheid in dat de belastingplichtigen die bepaling slechts met ingang van dat aanslagjaar kunnen doen gelden. In dit opzicht is het zonder belang dat de omzettingsrente voorheen reeds gedurende meer dan 10 of 13 belastbare tijdperken werd belast.

VII. TOEPASSINGSVOORBEELDEN

I/563
Voorbeeld 1

Een belastingplichtige heeft in 1975, op 62-jarige leeftijd, een afkoopwaarde van een groepsverzekeringscontract ontvangen. Die afkoopwaarde bedroeg 1.200.000 F. De omzettingsrente was bijgevolg 1.200.000 F x 4 pct. = 48.000 F. Die rente is voor de eerste maal voor het aj. 1976 belast en is dus vanaf het aj. 1990 niet meer belastbaar, aangezien zij reeds gedurende 14 opeenvolgende belastbare tijdperken belast is.

Voorbeeld 2

Zelfde gegevens als in voorbeeld 1 behalve dat de afkoopwaarde in 1980 is ontvangen.
De omzettingsrente zal -behoudens overlijden- voor de laatste maal belastbaar zijn voor het aj. 1993 (13 opeenvolgende belastbare tijdperken).

Voorbeeld 3

Een belastingplichtige heeft in 1983, op 65-jarige leeftijd, een kapitaal van 1.000.000 F uit een groepsverzekering ontvangen. De omzettingsrente bedroeg 1.000.000 F x 5 pct. = 50.000 F.

De omzettingsrente zal -behoudens overlijden- voor de laatste maal belastbaar zijn voor het aj. 1993 (10 opeenvolgende belastbare tijdperken).

Voorbeeld 4

Ingevolge het overlijden van een werkend vennoot ontvangt zijn 57-jarige weduwe in 1983 een kapitaal van 20.000.000 F uit een bedrijfsleidersverzekering.

De jaarlijks belastbare omzettingsrente is als volgt vastgesteld :


16.571.745 F x 3 pct. = 497.152 F 3.428.255 F x 4,74 pct. = 162.499 F --------- Totaal 659.651 F Die omzettingsrente zal -behoudens overlijden- voor de laatste maal belastbaar zijn voor het aj. 1996 (13 opeenvolgende belastbare tijdperken).

VIII. RICHTLIJNEN VOOR DE TAXATIEDIENSTEN

I/564
De bedoelde kapitalen zijn voor het jaar van betaling of toekenning op een fiche 281.11 vermeld die zich, normaliter, in het permanent dossier bevindt. De beoogde renten zijn in de rubriek R van die fiches ingeschreven. Diezelfde fiches bevatten ook andere gegevens zoals de refertes van het contract, de berekeningsbasis van de rente, het jaar van betaling, enz., zodat de coëfficiënt die voor de berekening van de rente is toegepast opnieuw kan worden samengesteld.

De tabel 281 F in het permanent dossier bevat normaliter aanvullende gegevens die het mogelijk maken de kapitalen te onderscheiden waarop de in de tijd beperkte belastingheffing van toepassing is, namelijk die waarvoor de tweede kolom (groepsverzekeringen en pensioenfondsen) is ingevuld.

I/565
Diezelfde inlichtingen maken het ook mogelijk tussen de kapitalen en afkoopwaarden, waarvoor een fiche 281.11 is opgesteld, die terug te vinden waarop de in de tijd beperkte belastingheffing (zie nr. I/553, 1ste gedachtenstreep) niet van toepassing is, d.w.z. :

  • kapitalen en afkoopwaarden uit individuele levensverzekeringen waarvan de schuldenaar een verzekeringsonderneming is en waarvoor de kolommen 3 (individuele levensverzekeringen) of 4 (schuldsaldoverzekeringen en terugbetalingsannuïteiten van hypothecaire leningen) zijn ingevuld;
  • kapitalen en afkoopwaarden waarvan de schuldenaar een sociale verzekeringskas voor zelfstandigen is.


I/566
De kapitalen die belastbaar zijn tegen de omzettingsrente en die op een fiche nr. 281.14 voorkomen, komen nooit voor de toepassing van art. 447 WIB in aanmerking, daar het uitkeringen in kapitaal betreft die zijn toegekend als volledig of gedeeltelijk herstel van een bestendige derving van beroepsinkomsten (zie I/553, 2de gedachtenstreep).

I/567
Alleen bij ernstige twijfel, en wanneer de gegevens in het belastingdossier werkelijk ontoereikend zijn om te oordelen of aan de voorwaarden van art. 447, WIB voldaan is, past het de nodige inlichtingen aan de belastingplichtige te vragen.

I/568
Om de taak van de aanslagambtenaar te verlichten, is het aangewezen op het fiche 281.11 in het permanent dossier, naar het geval, te vermelden "rente te belasten tot en met aanslagjaar ..... - toepassing art. 447, WIB of "art. 447, WIB niet van toepassing", zodra men over de gegevens beschikt om te besluiten dat de omzettingsrente slechts gedurende maximaal 10 of 13 opeenvolgende belastbare tijdperken belastbaar is of dat de belastingheffing daarentegen niet in de tijd beperkt is.