Circulaire 2018/C/31 betreffende de wet van 6 juli 2017 houdende vereenvoudiging, harmonisering, informatisering en modernisering van bepalingen van burgerlijk recht en van burgerlijk procesrecht alsook van het notariaat, en houdende..
Circulaire 2018/C/31 betreffende de wet van 6 juli 2017 houdende vereenvoudiging, harmonisering, informatisering en modernisering van bepalingen van burgerlijk recht en van burgerlijk procesrecht alsook van het notariaat, en houdende diverse bepalingen inzake justitie.
Administratieve commentaar met betrekking tot de Wet van 6 juli 2017 houdende vereenvoudiging, harmonisering, informatisering en modernisering van bepalingen van burgerlijk recht en van burgerlijk procesrecht alsook van het notariaat, en houdende diverse bepalingen inzake justitie – Federale wetgeving – Potpourri V – Verwerping van een nalatenschap – Bijkomende vrijstelling registratierechten en recht op geschriften – Akte op afstand – Authentieke volmacht
FOD Financiën,
07.03.2018
Algemene
Administratie van de Patrimoniumdocumentatie
OPMERKING:
Deze circulaire, oorspronkelijk genummerd als 2018/C/27 van 21.02.2018, is 2018/C/31 van 07.03.2018 geworden.
Inhoudstafel
II. Algemene draagwijdte van de maatregelen
3.1. Akte van verwerping van een nalatenschap
3.2. Kosteloze akte van verwerping van een nalatenschap
4.1. Uitbreiding van de associatiemogelijkheid van notarissen
4.2. Akte op afstand via videoconferentie
4.2.1. Akte op afstand via videoconferentie
4.2.2. Authentieke volmacht in het kader van een akte op afstand
Bijlage 1
I. Inleiding
In het Belgisch Staatsblad van 24 juli 2017 (p. 75.168) werd de wet van 6 juli 2017 houdende vereenvoudiging, harmonisering, informatisering en modernisering van bepalingen van burgerlijk recht en van burgerlijk procesrecht alsook van het notariaat, en houdende diverse bepalingen inzake justitie bekendgemaakt (hierna: Potpourri V).
Deze circulaire bespreekt de diverse artikelen in de wet die van belang zijn voor de Algemene Administratie van de Patrimoniumdocumentatie (hierna: AAPD).
Het gaat in deze circulaire in het bijzonder om de bepalingen betreffende de verwerping van een nalatenschap, de mogelijkheid tot het verlijden van een akte op afstand via videoconferentie en de invoering van twee vrijstellingen in het Wetboek der registratie-, hypotheek- en griffierechten (W.Reg.) en het Wetboek diverse rechten en taksen (WDRT) (in geval van verwerping van bepaalde zeer kleine en deficitaire nalatenschappen en voor de authentieke volmacht bij een akte verleden op afstand via videoconferentie).
In de mededeling nieuwe wetgeving van 27 juli 2017 werden ook de aanvaarding van een nalatenschap onder voorrecht van boedelbeschrijving, de invoering van een centraal erfrechtregister, een nieuwe wettelijke hypotheek en een bijkomende wijze van stuiting van de verjaring aangehaald. De AAPD acht het op heden niet noodzakelijk deze zaken te behandelen in een circulaire. Ze wenst echter wel te verwijzen naar de circulaire 2017/C/57 van de Algemene Administratie van Inning en Invordering voor een aantal wijzigingen aan procedurele bepalingen.
De voor de circulaire relevante tekst van de wet wordt opgenomen in bijlage 1.
De geconsolideerde tekst van de gewijzigde artikelen vindt u terug op www.fisconetplus.be.
Aangezien de bepalingen op verschillende data in werking treden en/of de datum afhankelijk is van nadere uitvoeringsbesluiten, worden deze afzonderlijk besproken.
II. Algemene draagwijdte van de maatregelen
De wet vormt de vijfde reeks van diverse maatregelen overgenomen uit of geïnspireerd op het regeerakkoord en het Justitieplan.
III. Wijzigingen met betrekking tot verwerping van een nalatenschap en vrijstelling registratierechten en recht op geschriften
3.1. Akte van verwerping van een nalatenschap
Artikel 107 van Potpourri V vervangt artikel 784 van het Burgerlijk Wetboek (BW). Oorspronkelijk diende de verwerping van een nalatenschap te gebeuren, hetzij rechtstreeks via een verklaring neergelegd bij de griffie van de rechtbank van eerste aanleg van het arrondissement waar de erfenis was opengevallen, hetzij via een verklaring voor een notaris, waarna deze de verklaring overmaakte aan de griffie van de rechtbank van eerste aanleg van het arrondissement waar de erfenis was opengevallen.
Door de wijziging van artikel 784 BW kan de verwerping enkel nog geschieden door een verklaring voor een notaris en bij authentieke akte, ze wordt niet vermoed.
De verklaring van verwerping kan gebeuren in om het even welke notariële akte. Het hoeft niet noodzakelijk een akte te zijn met als enig voorwerp de verklaring van verwerping. Zo kan de verklaring bijvoorbeeld gebeuren in de akte van erfopvolging. Het is bovendien mogelijk dat in een akte de verklaringen worden opgenomen van meerdere erfgerechtigden die desgevallend elk een andere erfkeuze uitoefenen (M.v.T. bij de wet van 6 juli 2017 houdende vereenvoudiging, harmonisering, informatisering en modernisering van bepalingen van burgerlijk recht en van burgerlijk procesrecht alsook van het notariaat, en houdende diverse bepalingen inzake justitie, Parl. St. Kamer, 2016-2017, Doc 54 2259/001, blz. 101).
Binnen vijftien dagen volgend op de authentieke akte, wordt de verwerping door toedoen van de notaris en op kosten van de verwerpende erfgerechtigde bekendgemaakt door een mededeling in het Belgisch Staatsblad (art. 784, tweede lid BW, in werking getreden op 3 augustus 2017) (art. 107, 1° Potpourri V).
Op een nog door de Koning te bepalen datum en uiterlijk op 1 januari 2020 zal de bekendmaking echter niet meer geschieden in het Belgisch Staatsblad, doch moet de notaris de verklaring van verwerping binnen de vijftien dagen volgend op de authentieke akte registreren in het centraal erfrechtregister, op kosten van de verwerpende erfgerechtigde (art. 784, tweede lid BW, toekomstig recht) (art. 107, 2° en 123 Potpourri V).
3.2. Kosteloze akte van verwerping van een nalatenschap
Overeenkomstig het derde lid van het nieuwe artikel 784 BW wordt de verklaring van verwerping kosteloos verleden en geregistreerd en wordt zij vrijgesteld van de betaling van het recht op geschriften en bekendmakingskosten indien de verwerper(s) op eer verklaart (verklaren) dat volgens zijn (hun) kennis het nettoactief van de nalatenschap niet meer bedraagt dan 5.000 euro. Dit bedrag wordt elke drie jaar, op de verjaardag van de inwerkingtreding van de bepaling, van rechtswege aangepast aan het indexcijfer van de consumptieprijzen van de maand die aan de aanpassing voorafgaat. Het aanvangsindexcijfer is het indexcijfer van de maand die voorafgaat aan de maand tijdens welke deze bepaling in werking treedt (art. 107, 1° Potpourri V).
Artikelen 119 en 120 van Potpourri V wijzigen respectievelijk artikel 161 W.Reg. en artikel 21 WDRT. Artikel 161 W.Reg. wordt aangevuld met een nieuwe bepaling 18°, die luidt als volgt:
“18° de verklaring van verwerping ten overstaan van een notaris bedoeld in artikel 784, eerste lid, van het Burgerlijk Wetboek, onder de voorwaarden bedoeld in het derde lid van hetzelfde artikel.”.
Artikel 21 WDRT wordt aangevuld met een nieuwe bepaling 13°, die voor deze verklaringen in een vrijstelling van het recht op geschriften voorziet.
De kosteloze registratie geldt enkel voor zuivere verklaringen van verwerping (M.v.T., l.c., blz. 104). De kosteloze registratie is niet van toepassing wanneer de authentieke akte naast de verklaring van verwerping andere rechtshandelingen, verklaringen of vaststellingen bevatten die eigen registratierechten doen ontstaan.
De vrijstelling van het recht op geschriften geldt eveneens enkel voor een zuivere verklaring van verwerping. Indien eenzelfde akte naast een verklaring van verwerping een andere rechtshandeling, verklaring of vaststelling bevat (bv. een verwerping door een erfgerechtigde en een aanvaarding door een andere erfgerechtigde) dan is op deze akte het recht op geschriften verschuldigd.
De verwerper(s) moet(en) op eer verklaren in de akte dat volgens hun kennis het nettoactief van de nalatenschap niet meer bedraagt dan 5.000 euro. Indien deze verklaring op eer in de akte ontbreekt, geniet de akte niet de kosteloze registratie noch de vrijstelling van het recht op geschriften.
De persoon die met frauduleuze intentie een valse verklaring dienaangaande aflegt, maakt zich schuldig aan een ontduiking van registratierechten en recht op geschriften (M.v.T., l.c., blz. 104) en stelt zich bijgevolg bloot aan correctionele vervolging (art. 206 W.Reg./art. 207 WDRT).
Een volmacht aangehecht aan een kosteloze verklaring van verwerping van een nalatenschap, wordt geregistreerd tegen het voorgeschreven recht. Zo zal een onderhandse volmacht aangehecht aan een verklaring van een kosteloze verwerping van nalatenschap onderworpen blijven aan het specifiek vast recht van 100 euro voor de registratie van bijlagen (art. 158 W.Reg.).
De artikelen 107, 1°, 119 en 120 Potpourri V traden, bij gebrek aan een specifieke regeling, in werking de tiende dag na de bekendmaking van de wet in het Belgisch Staatsblad, dus op 3 augustus 2017.
De bepalingen zijn van toepassing op de verklaringen van verwerping afgelegd vanaf de inwerkingtreding ervan, ongeacht het tijdstip waarop de nalatenschap is opengevallen (art. 122, eerste lid, potpourri V).
IV. Diverse wijzigingen aan de wet op het notarisambt (wet van 25 ventôse jaar XI op het notarisambt)
4.1. Uitbreiding van de associatiemogelijkheid van notarissen
Potpourri V brengt verschillende wijzigingen aan aan de wet van 25 ventôse jaar XI op het notarisambt met als doel het systeem te vereenvoudigen van associaties tussen notarissen met éénzelfde standplaats en van associaties tussen notarissen met verschillende standplaatsen, de zogenaamde “meerstandplaatsenkantoren”.
Artikel 183 Potpourri V wijzigt artikel 52 van de wet op het notarisambt. Deze wijziging brengt met zich mee dat een notaris die zijn beroep wenst uit te oefenen met een of meer notarissen die een andere standplaats hebben, een “antenne” moet behouden in zijn standplaats. De notaris behoudt dus zijn standplaats.
Notarissen die een andere standplaats hebben binnen eenzelfde gemeente en binnen het grondgebied van eenzelfde gerechtelijk kanton, die hun beroep wensen uit te oefenen in associatie, moeten hun kantoor overbrengen naar de standplaats van één van hen voor de duur van de associatie.
Iedere notaris kan zijn ambt uitoefenen en akten verlijden in iedere antenne van de associatie.
De regels aangaande de verplichting tot aanbieding ter registratie blijven onveranderd van toepassing. Overeenkomstig artikel 35 W.Reg. rust deze verplichting op de notaris zelf en niet op de associatie, zodat de notariële akten nog steeds ter registratie aangeboden moeten worden op het registratiekantoor bevoegd voor zijn standplaats, behalve wanneer het notariële akten betreft die krachtens artikel 1 van de Hypotheekwet moeten worden overgeschreven en onroerende goederen tot voorwerp hebben die alle gelegen zijn buiten het ambtsgebied van bovenvermeld registratiekantoor, in welk geval deze akten geregistreerd worden op het kantoor bevoegd voor de ligging van het goed dat als eerste in de akte wordt vermeld (art. 39, 1° W.Reg.).
Ook voor wat betreft het repertorium van de notarissen blijven de thans bestaande regels onverkort gelden. In geval van een associatie, worden de akten ingeschreven in een enkel repertorium dat op naam van de notarisvennootschap staat. Dit repertorium dient door de notaris-titularis die in het contract tot oprichting van de vennootschap hiertoe werd aangewezen, te worden bewaard op de zetel van de vennootschap (art. 51, § 6 van de wet op het notarisambt).
De geassocieerde kandidaat-notarissen hebben geen eigen standplaats. Zij moeten hun akten ter registratie aanbieden op het registratiekantoor van de maatschappelijke zetel van de associatie.
De gewijzigde bepalingen zijn van toepassing op de associatie die na de inwerkingtreding van de bepalingen (bij gebreke aan specifieke regeling is de bepaling op 3 augustus 2017 in werking getreden) wordt gevormd of die uitgebreid wordt met een notaris met een andere standplaats, doch enkel voor wat betreft het behoud van een antenne op de standplaats van deze laatste (art. 204 Potpourri V).
4.2. Akte op afstand via videoconferentie
4.2.1. Akte op afstand via videoconferentie
Potpourri V voegt ook een derde paragraaf toe aan artikel 9 van de wet van 25 ventôse jaar XI op het notarisambt (art. 167, 2° Potpourri V).
Vanaf de inwerkingtreding kan een akte ook op afstand worden verleden voor twee of meer notarissen, waarbij de partijen en andere tussenkomende personen verschijnen voor de notaris van hun keuze en via videoconferentie het verlijden van de akte bijwonen, na akkoord van alle betrokkenen.
De partijen en tussenkomende personen die niet bij de minuuthouder aanwezig zijn, worden vertegenwoordigd bij volmacht bij de ondertekening van de akte.
Deze bepaling trad, bij gebrek aan een specifieke regeling, in werking de tiende dag na de bekendmaking van de wet in het Belgisch Staatsblad, dus op 3 augustus 2017.
4.2.2. Authentieke volmacht in het kader van een akte op afstand
Artikelen 201 en 203 Potpourri V wijzigen respectievelijk artikel 161 van het Wetboek der registratie- hypotheek- en griffierechten en artikel 21 van het Wetboek diverse rechten en taksen. De authentieke volmacht die gegeven wordt voor de ondertekening van een akte op afstand via videoconferentie wordt kosteloos geregistreerd en is vrijgesteld van het recht op geschriften.
Artikel 161 W.Reg. wordt daartoe aangevuld met een nieuwe bepaling 14°, die luidt als volgt:
“14° de authentieke volmacht bedoeld in artikel 9, § 3, van de wet van 25 ventôse jaar XI op het notarisambt.”
Artikel 21 WDRT wordt aangevuld met een nieuwe bepaling 13° (sic), die voor deze authentieke volmachten een vrijstelling van het recht op geschriften voorziet.
Deze bepalingen traden, bij gebrek aan een specifieke regeling, in werking de tiende dag na de bekendmaking van de wet in het Belgisch Staatsblad, dus op 3 augustus 2017.