Circulaire 2017/C/36 betreffende handelingen van verzekering en herverzekering

Deze circulaire heeft betrekking op de draagwijdte van de bepalingen van artikel 44, § 3, 4°, van het Btw-Wetboek wat de diensten van makelaars en van derden betreft. Zij is evenwel niet van toepassing op onderschrijvingsagenten.

vrijstellingen; diensten inzake behandeling van schadegevallen; tussenpersoon bij verzekeringen; schade-expert

FOD Financiën, 12.06.2017
Algemene Administratie van de Fiscaliteit – Belasting over de toegevoegde waarde

[Zie ook Circulaire 2017/C/60 betreffende handelingen van onderschrijvingsagenten]

I. Diensten van makelaars en lasthebbers die samenhangen met handelingen van verzekering en herverzekering

Overeenkomstig de bepalingen van artikel 44, § 3, 4°, van het Btw-Wetboek zijn van de belasting over de toegevoegde waarde vrijgesteld 'de handelingen van verzekering en herverzekering, met inbegrip van de daarmee samenhangende diensten verricht door makelaars en lasthebbers, met uitzondering evenwel van de diensten als schade-expert'.

Het begrip 'makelaar en lasthebber' als bedoeld in deze bepaling verwijst niet naar de formele hoedanigheid van de belastingplichtige, maar wel naar de inhoud van de betrokken activiteit. Opdat een dienstverrichter kan aangemerkt worden als een makelaar of lasthebber bij verzekeringen moet aan twee voorwaarden zijn voldaan:

- de dienstverrichter moet in betrekking staan met de verzekeraar en met de verzekerde (Hof van Justitie van de Europese Unie, Arrest Taksatorringen, zaak C-8/01, van 20.11.2003, punt 44). Van dergelijke betrekkingen is ook sprake indien de makelaar of agent slechts betrekkingen onderhoudt met de partijen door bemiddeling van een andere belastingplichtige die zelf wel rechtstreekse betrekkingen onderhoudt met één van de partijen (Hof van Justitie van de Europese Unie, Arrest J.C.M. Beheer BV, zaak C-124/07, van 03.04.2008, punt 29);

- de activiteit van de dienstverrichter dient essentiële aspecten van de functie van verzekeringstussenpersoon te dekken, zoals het zoeken van nieuwe cliënten en het in contact brengen van die nieuwe cliënten met de verzekeraar (Hof van Justitie van de Europese Unie, Arrest Arthur Andersen Co, zaak C-472/03, van 03.03.2005, punten 33 en 36).

De vrijstelling heeft betrekking op:

- de eigenlijke tussenkomst van de makelaar of lasthebber bij het sluiten van een verzekeringscontract;

- de handelingen van beheer die de makelaar of lasthebber verricht op voorwaarde dat ze betrekking hebben op de verzekeringscontracten die zijn gesloten of gewijzigd door zijn tussenkomst en dat gedurende de volledige looptijd van deze overeenkomsten.

De handelingen van beheer in de zin van deze vrijstelling kunnen, onder meer, bestaan uit de berekening van het bedrag van de premies, de incassering van deze premies, de invordering van de onbetaalde premies, de tussenkomst in de regeling van schadegevallen, het onderzoek van de aanpassingen in het contract gevraagd door de klant of door de maatschappij. De diensten verricht als schade-expert zijn evenwel uitdrukkelijk van de vrijstelling uitgesloten.

De belastingplichtige die handelingen van beheer verricht met betrekking tot overeenkomsten waarvoor hij niet zelf is tussenkomen als makelaar of lasthebber vallen in beginsel buiten het toepassingsgebied van artikel 44, § 3, 4°, van het Btw-Wetboek en dit ongeacht of deze personen voor hun tussenkomst in andere contracten de hoedanigheid hebben van makelaar of lasthebber.

In het bijzonder geval waarin een verzekeringsportefeuille wordt overgenomen door een belastingplichtige, is deze vrijstelling eveneens van toepassing op de handelingen verricht door de persoon die niet zelf is tussengekomen bij het sluiten van een verzekeringspolis en vervolgens een 'beheer-tussenpersoon' van deze polis is geworden door de overname van de gehele of een deel van de verzekeringsportefeuille van de tussenpersoon inzake verzekeringen, beoogd door artikel 44, § 3, 4°, van het Btw-Wetboek, die de polis had gesloten en dit voor zover de daden van beheer daadwerkelijk betrekking hebben op de contracten die zijn overgenomen.

In het verleden ging de administratie er bovendien van uit dat de door derden verrichte diensten die kaderen in de opdracht van het regelen van schadegevallen de vrijstelling voorzien voor makelaars en lasthebbers inzake verzekeringen konden genieten. Dit standpunt wijzigt (zie punt II, hierna).

II. Diensten inzake het regelen van schadegevallen

De diensten die kaderen in de opdracht van het regelen van schadegevallen kunnen tot op heden de vrijstelling voorzien voor makelaars en lasthebbers inzake verzekeringen genieten zelfs wanneer ze worden verstrekt door een belastingplichtige die niet is tussengekomen bij het sluiten van het contract (zie beslissing nr. E.T.103.851/3 van 20.01.2007).

Diensten inzake het regelen van schadevallen kunnen onder meer één of meerdere van volgende handelingen omvatten: het in ontvangst nemen van schadeaangiftes, het uitvoeren van inhoudelijke schadeafwikkeling, het opstellen van technische rapporten, onderzoek van bezwaren en klachten over de schadeafwikkeling, verzorgen van briefwisseling met de cliënt (met inbegrip van de wettelijke kennisgevingen).

Deze interpretatie kan niet worden behouden rekening houdend met het arrest van het Hof van Justitie van de Europese Unie op 17.03.2016 in de zaak C-40/15, minister Finansów tegen Aspiro SA. Het hof heeft middels dat arrest bevestigd dat wanneer een belastingplichtige, die niet is tussengekomen als een makelaar of lasthebber bij de totstandkoming of wijziging van een verzekeringsovereenkomst, diensten inzake schadebehandeling verricht, deze niet onder de in artikel 135, lid 1, onder a), van richtlijn 2006/112/EG van de raad van 28.11.2006 (omgezet in Belgisch recht bij artikel 44, § 3, 4°, van het Btw-Wetboek) opgenomen vrijstelling vallen.

De diensten inzake het regelen van schadegevallen die door een derde namens en voor rekening van een verzekeringsmaatschappij worden verricht zijn belast tegen het normale btw-tarief.

Het spreekt tenslotte voor zich dat wanneer een makelaar of lasthebber diensten inzake het regelen van schadegevallen verricht met betrekking tot een verzekeringsovereenkomst waarbij hij is tussengekomen, deze diensten vrijgesteld blijven bij toepassing van artikel 44, § 3, 4°, van het Btw-Wetboek (zie punt I).

III. Inwerkingtreding

Dezecirculaire vervangt de gepubliceerde beslissingen nr. E.T.103.851/2 van 14.11.2006 en E.T.103.851/3 van 20.01.2007.

Er werd beslist dat de intrekking van de administratieve toegeving wat de diensten inzake het regelen van schadegevallen ingevolge voormeld arrest van 17.03.2016 in de zaak C-40/15 betreft evenwel pas uitwerking zal hebben voor de opdrachten inzake regeling van schadegevallen toegewezen vanaf 01.01.2018.

Tot slot wordt opgemerkt dat deze circulaire niet van toepassing is op onderschrijvingsagenten. De btw-behandeling van de door hen verrichte handelingen zal bij afzonderlijke circulaire worden toegelicht.

Jerry SERLIPPENS

Adviseur

Interne ref. : E.T.130.255